Hayata DairKültür - Sanat

Zoroastrianizm ve Ateş Kültü

Zoroastrianizm ve ateş kültü, okuduğunuzda sizlere belki de tanıdık gelecek bazı nüanslar içeren, Zoroastrianizm serisinin ikinci bölümüdür. Arkadaşımız Aslı Hekimoğlu’na kıymetli araştırması için teşekkür ediyoruz. Bu arada serinin ilk yazısı için buyrun Zoroastrianizm Dini.

Zoroastrianizm ve Ateş Kültü

Biraz da Zoroastrianizm dininin en önemli ögelerinden birisi olan kutsal ateşten bahsedelim. Neolitik çağlardan beri kutsal bir niteliği olduğu bilinen ateş özellikle Hint-Avrupa halkları mitolojisinde oldukça önemli bir unsurdur. Reddedilemeyecek birçok arkeolojik ve tarihsel kanıt, ateşin bu kültürlerde kutsal bir anlam taşıdığını göstermektedir ancak İran’da ateşe duyulan saygı diğer bütün kültürleri geride bırakacak düzeydedir. Bu durumun oluşmasında İran’ın sert iklimi ve coğrafyasının kuşkusuz etkisi vardır. Bunun yanında bölgede bulunan zengin doğal kaynakları İran topraklarında ateş kültünün diğer kültürlere göre çok daha öne çıkmasının nedenlerinden biri olarak gösterilebilir.

Zoroastrianizm ve Ateş Kültü İnancı

Zoroastrianizm dininde, ateşin insanlara doğrudan tanrı tarafından gönderildiği ve hatta tanrının eliyle tutuşturulmuş olduğu inancını göz önünde bulundurursak doğalgaz sayesinde, bazı yerlerde kendi kendine ve hiç durmadan yanan ateşlerin varlığı insanlar tarafından doğaüstü bir güç olarak yorumlanmış olmalıdır. Nitekim ateş tapınaklarının ya da sunakların konumlarına bakıldığında petrol ve doğalgaz yataklarına yakın oldukları görülmektedir. Özellikle önemli bir petrol üretim merkezi olan Masjid-i Sulaiman bunun en güzel örneğidir. Bu vadide yer alan Akhaemenid Dönem’e ait kalıntılar, birçok bilim adamı tarafından ateş tapınağı olarak yorumlanmıştır. Tapınağın içinde korunan kutsal ateşin ise yerden çıkan kaçak gazlarla beslendiğine inanılmaktadır.

Kralların En Önemli Görevi

Zoroastrianizm’in yaradılış efsanesinde ateş, maddesel dünyayı kontrol eden kozmik bir güçtür ve bir anlamda tanrısal kimliğin yeryüzünde vücut bulmasıdır. Kutsal ateşlerin kuruluşu, temizlenmesi ve sürdürülmesi Zoroastrianizm’de başka kültürlerde bilinmeyen boyutlara ulaşmıştır. Hiçbir önemli seremoni ateş olmadan yapılmaz. Zoroastrian bir kral için en mükemmel dinsel davranış bir ateş kurmak, yani bir tapınak yaptırmak, ona gelir bağlamak ve rahipler atamaktır. Diodorus’tan öğrendiğimiz kadarıyla, Pers geleneğinde, kralın taç giymesi ile yakılan krali ateş, kralın ölümüyle beraber söndürülüp yeni kral için  yeniden başka bir ateş yakılmaktadır.

Avesta’da okuduğumuz üzere ateş Ahura Mazda’nın oğludur. Aynı zamanda gerçeği sembolize eden “Aşa” ile özdeşleştirilmektedir. Böylece ateş, insanlar için bir yargıç görevini de üstlenmektedir.

Göğe Yükselen Bir Haberci

İnanan bir kişi ateşe karşı kendi kararlarını söyler ve Ahura Mazda’ya dua ederek kendi bilincinin temizliğinden söz eder. Dolayısıyla ateşten yükselen alevler, ölümlü insanların dünyasından, yukarıdaki tanrının krallığına ulaşan ve ona mesajları ileten bir aracı, daha açık bir tabirle bir haberci görevini üstlenmektedir.  Bu inanç biçiminde ateş, en arı ve her şeyi arıtan, aynı zamanda da en fazla ışık veren olduğu için ululanır. Günahlardan kurtulabilmek için bu ilahi ateş tarafından temizlenmek gerekir ki bu aynı zamanda ateşin cezalandırıcı kimliğini yansıtmaktadır. Bu noktada, Zoroastrianizm inancı ile tek tanrılı dinler arasındaki cehennem kavramı arasında belirgin bir benzerlik söz konusudur.

Aslı HEKİMOĞLU

Malahay

KTÜ mezunu bir tarihçi, sosyal bilimlerin en fantastik savunucusu, Shallwe içerik üreticisi...

İlgili Makaleler

3 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu