Gündem

Yerebatan Sarnıcı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İstanbul’un en görkemli yapılarından biri olan Yerebatan Sarnıcı Bizans imparatorlarından I. Justinianus döneminde yaptırılmış olup tam olarak ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir. Sarnıç, toplam 9.800 m2 alanı kaplayan, uzunluğu 140 metre- genişliği 70 metre, yaklaşık 100.000 ton su depolama kapasitesine sahiptir. Bu alanda her biri 9 metre yüksekliğinde 336 sütun bulunmaktadır. Büyük bir kısmı daha eski yapılardan toplandığı anlaşılan sütunların çoğunluğu tek parçadan, bir kısmı da iki parçadan oluşmaktadır. Bu güzel yazıyı yazan Duygu Saydam’a teşekkürü borç biliriz.

Yerebatan Sarnıcı ve Günümüze Ulaşan Hikayesi

Sarnıç, Bizans döneminde, imparatorların ikamet ettiği büyük sarayın ve bölgedeki diğer sakinlerin su ihtiyacını karşılıyordu. İstanbul’un fethiyle birlikte 1453 yılından sonra bir müddet daha kullanılmıştır ve Topkapı Sarayı’nın bahçelerine buradan su verilmiştir. Bunu takip eden yıllarda Osmanlı devleti, İslami kaideler gereği akan su kullanabilmeleri için kendi su tesislerini kurmuş ve Sarnıcı kullanmamaya başlamıştır. Bu nedenle 16.yy. kadar Sarnıç yabancılar tarafından fark edilmemiştir. 1544-1550 yıllarında İstanbul’a gelen Hollandalı gezgin P. Gyllius tarafından Sarnıç yeniden keşfedilmiş ve Batı âlemine tanıtılmıştır.

Sarnıç günümüze kadar çeşitli onarımlardan geçmiştir. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde iki defa onarılmıştır. Sarnıcın ilk onarımı 3. Ahmet zamanında yaptırılmıştır. İkinci onarım ise Sultan 2. Abdülhamid döneminde gerçekleştirilmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde de sarnıç 1984 büyük tamirat ve restorasyona uğrayan Sarnıç’ta tadilat sırasında zemin temizliği de yapılmıştır. Zeminde 1 metreden fazla çamur temizlenmiş ve orijinal tuğla taban ortaya çıkmıştır.

Medusa ve Yerebatan Sarnıcı

Ortaya çıkan tek şey tuğla tabanlar olmamış tabii. Sarnıcın kuzeybatı köşesindeki iki sütunun altında kaide olarak kullanılan iki Medusa Başı mermer bloklar ortaya çıkarılmıştı. Adeta şaheser denilebilecek güzellikte olan heykeller Rome Dönemi sanatının ortaya koyulmuş en güzel simgelerindendir. Medusa başlarının kesin olarak bilinen tek özellikleri Sarnıçtan önce yapılmış olmaları ancak hangi yapılardan buraya geldikleri hala bilinmiyor. Ortaya çıkışlarıyla birlikte çeşitli rivayetler ve efsanelerde dilden dile dolaşmaya başlamıştır tabii. Herkesin cevabını merak ettiği bir soruydu bu. Neden konulmuştu o mermer bloklar oraya?

Kim Bu Medusa?

Medusa, güzelliği göz kamaştırıcı bir genç kızdır. Bu nedenle Tanrıçaların kıskançlığını hep üzerine çekmiştir, tanrıları da peşinde koşturmuştur. Özellikle Tanrıça Athena onu çok kıskanmaktadır, denizlerin tanrısı Poseidon ise hayrandır. Medusa’ya hayranlığından başı öylesine dönmüştür ki Medusa’ya zorla sahip olur. Bu vahim olay Athena’nın tapınağında gerçekleşir. Bu durumu aşağılayıcı bulan Athena, Medusa’yı cezalandırır. Gorgonlar, Yunan mitolojisinde keskin dişli, saç yerine başlarında canlı yılanlar olan, dişi canavarlardır ve Athena Medusa’yı bir Gorgon’a çevirir. Efsaneye göre Gorgonlar gözlerine bakanı taşa çevirirler.

Bir başka efsaneye göre de Medusa, simsiyah gözleri, upuzun gür saçları ve güzel vücudu ile övünen bir kızdı ve Zeus’ un oğlu Perseus’a aşıktı. Athena da Perseus’u seviyordu ve Medusa’yı güzelliğinden dolayı kıskanıyordu. Athena bir gün kıskançlığına yenik düşüp Medusa’nın saçlarını canlı yılanlara çevirdi ve lanetledi. Artık Medusa’nın baktığı herkes taşa dönüşüyordu. Perseus’da bu durumdan faydalandı ve Medusa’nın başını kesti. Onun gözlerine bakan herkesi taşa çevirme özelliğinden faydalanıp birçok düşmanını yendi. Bu rivayetlere dayanarak Bizans’ta Medusa başı kılıç kabzalarına işlenmiştir.

Bir görüşe göre Bizans döneminde yapılan büyük yapıları ve özel yerleri korumak adına Gorgona resim ve heykelleri yapılırmış. Sarnıca Medusa başının konulması da bu sebepledir. Gözlerine bakanı taşa çeviren tanrıca Medusa’nın kafası ters yerleştirilirse efsanenin oluşması önleneceğine inanılıyordu. Bu nedenle buradaki heykeller ya yan çevrilmiş bir şekil de ya da ters bir halde sütunların altına yerleştirilmiştir.

İstanbul Sözleşmesi Nedir?

İlgili Makaleler

2 Yorum

  1. Hep merakım vardı , gittim gördüm ve hatta biletini bile sakladim bunu okurken tekrar oraya döndüm ❤

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu