Hayata Dair

Yalan Tespiti Nasıl Yapılır?

 

Nerede olursa olsun günde birçok yalan duymaktayız ve vaktimizin çoğu bu yalanları ortaya çıkarma tekniklerini geliştirmekle geçmektedir. Orta çağda bununla ilgili birçok teknik geliştirilmiştir. Yalan makinelerinin kan basıncı ve nefes monitörleri, ses vurgusu analistleri, göz takibi, kızıl ötesi beyin tarayıcısı ve beyin akım çizelgesi cihazları gibi örnekleri de mevcuttur. Bu cihazlar belirli koşullar altında işe yaramış olsa da hazırlık yapılması halinde kandırılabilecek cihazlardı. Bu nedenle hiçbir mahkemede kabul görmeyecek kadar güvenilmezlerdi. Yalan tespiti, işte bu nedenle gerçekten önemli bir konudur. Bu güzel içeriği için Sinan Apak’a teşekkür ederiz.

Fizyolojik Değişiklikler ve Yalan Tespiti

Psikolojik anlamda fantezilerimizi olduğumuz insandan daha çok olmak istediğimiz insana bağlayarak bir ölçüde kendimizin daha iyi bir resmini çizmek için yalan söyleriz. Ancak beynimiz hayal kurmakla meşgulken birçok sinyalin akıp gitmesine izin verir. Bilincimiz kavramsal işlevimizin %5’ini kontrol ederken, diğer %95’i bilincimizin ötesinde gerçekleşir. Öte yandan gerçeklik gözlemine dayalı, deneyimlere bağlı olan hikayeler, gerçek deneyimlere bağlı olan hikayelerden nitelik olarak farklıdır. Bu durum ise kişisel bir konu hakkında yanlış bir hikâye yaratmanın uğraş gerektirdiğini ve farklı bir dil kullanım şekliyle sonuçlandığını ileri sürer. Dilbilimsel çözümleme teknolojisi yalan söylemenin bilinçaltında 4 ortak dil kullanım şeklini tanımladı. İlk olarak, yalancılar yalan söylerken kendilerine daha az gönderme yaparlar.

Kendilerini yalanlarından uzak tutmak için sıklıkla üçüncü kişilerden bahsederek onlar hakkında daha çok konuşurlar. Ki bu kulağa daha da sahte gelir örneğin; “bu evde kesinlikle parti düzenlenmedi ya da burada parti vermedim. İkincisi, yalancılar daha negatif olma eğilimindedir çünkü bilinçaltında yalan söyledikleri için suçlu hissederler. Örneğin; “üzgünüm telefonumun şarjı bitti”. Üçüncüsü ise beynimiz karmaşık bir yalan üretmekte zorlandığı için, yalancılar olayları genelde basit bir şekilde anlatırlar. Çünkü yargılama ve değerlendirme beynimiz için karışık gelmektedir. Bir devletin eski başkanının dediği gibi: “o kadınla herhangi bir ilişkim yoktur”. Son olarak da yalancılar betimlemeleri basit tutsalar da gereksiz kelimeler kullanır. Yalancılar, kulağa hoş gelebilecek gereksiz detaylar ve kompleks cümleler kullanma eğilimindedirler. Yine bir devletin eski başkanının dediği gibi: “kesin bir şekilde şunu söyleyebilirim ki bu araştırma Beyaz Saray’da çalışan birisi, yakın zamanda yönetimde çalışan bu kişinin, fazlasıyla garip olan bu olayda yer almadığını gösteriyor”.

Lance Armstrong’un Doping Yalanı

Lance Armstrong’un 2005 yılında performans arttırıcı ilaç aldığını reddettiği bir röportajı, 2013 yılında aldığını itiraf ettiği röportajı karşılaştırıldığında kişi zamiri kullanımının arttığı tespit edilmiştir. Sıradaki iki alıntıdaki karşıtlığa dikkat edelim. İlki: “Pekâlâ yani şimdi Fransız bir adam, Paris’te bir laboratuarda numunenizi inceliyor adı Jean- Francis veya her kimse ve daha sonra 6 kez kullandığınız belirlenmiştir diyen bir gazeteciden telefon alıyorum. ” İkincisi: ilaçla kendimi kaybettim başka insanlarda da vardır ama ben baş edemedim aslında ben hayatımda her şeyi kontrol etmeye alışıktım. Hayatımdaki her sonucu kontrol ederdim.” demiştir. İlk reddettiğinde başka birine odaklı varsayımla durumu anlatmıştır. İtirafında ise kişisel duygularına yer vermiştir. Öte yandan kişi zamirini kullanması yalan söylediğinin sade bir göstergesidir.

Yalan Tespiti için Yalan Belirleyici Tekniklerin Uygulaması

Öncelikle karşımıza çıkan yalanları ortaya çıkaranın olumsuz dil, basit açıklamalar ve karmaşık ifadeler gibi ipuçlarının olduğunu unutmamakta fayda var ve kendimizi tedirgin hissettiğimiz, güven duygusunun eksik olduğu anlarda bunların farkında olarak analiz yapabilir, belki de satıcının fazla değer biçtiği kullanışsız bir ürünü satın almaktan bu sayede vazgeçebiliriz.

Burçların En Çok Söylediği Yalanlar! Hangi Burç Nasıl Yalan Söylüyor?

İlgili Makaleler

8 Yorum

  1. Artık hemen hemen günümüzde hepimizin kullandığı bir şey haline geldi yalan Bilgilendirme için teşekkürler

  2. Hayatımızdaki yalancılar sayesinde ufak da olsa anlıyoruz yalan söyleyip söylemeyenleri güzel bir yazı olmuş teşekkürler

  3. Valla illa acık veriliyor bence hiç Bi büyük yalan gizli kalmıyor ancak doping yalanı içeriği ilgimi cekti güzel yerden yakalanmış

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu