in

Türkiye Ekonomisi: İkinci Dünya Savaşı Dönemi

turkiye-ekonomisi
turkiye-ekonomisi

1939 yılı Eylül ayında Almanya’nın Polonya’ya saldırmasıyla başlayan İkinci Dünya Savaşı, birçok insanın ölümüne ve milyonlarca dolarlık ekonomik zarara neden oldu. İkinci Dünya Savaşı’nın etkileri, savaşa girmemize rağmen ülkemizde de önemli oranda hissedildi. Türkiye bilfiil savaşa girmese bile her an doğabilecek bir savaş ihtimali için erkek nüfusun büyük bir bölümünü askere almak zorunda kalmıştır. İnsan kaynağının yanı sıra üretim araç ve gereçlerinin birçoğu savunma sanayisi için kullanıldı. Bu durum başta tarımsal üretim olmak üzere ekonominin birçok alanını etkiledi. Bu yazımızda İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye Ekonomisi üzerine etkilerini genel olarak inceleyeceğiz.

Türkiye Ekonomisi: Varlık Vergisi ve Diğer Uygulamalar

İkinci Dünya Savaşı esnasında Türkiye ekonomisi, yaşanılan ithalat güçlükleri sayesinde dış ticaret fazlası da verebilmiştir. Bu dönemde devletin gelirleri de önemli azalmalar göstermiştir. Bu nedenle ülkemizde Varlık Vergisi, Milli Koruma Vergisi, Toprak Mahsulleri Vergisi gibi birçok olağanüstü vergi uygulamaları da vuku buldu. Tüm bunlara rağmen ülkede uygulanan devletçi ekonomi anlayışı, Türkiye’nin savaş koşullarına daha rahat uyum sağlamasına olanak tanıdı.

Savaş Öncesinde Türkiye Ekonomisi

Savaşın getirdiği ağır şartlara ülkenin pek de hazır olmadığı söylenebilir. Savaş öncesinde 1930’lardan beri uygulanan devletçi ekonomik sistem ağırlıktaydı. 1930’ların başında Merkez Bankası’nın kurulması ve Cumhuriyet Halk Fırkası’nın tüzüğünde Devletçilik ilkesinin açıkça belirtilmesi, dönemin iktisat anlayışını açıkça ortaya koymaktaydı. Öte yandan 1929’da gerçekleşen Büyük Buhran’dan sonra birçok ülke devletçi politikalar izlemeye ve yavaş yavaş içe kapanmaya başladı. Bununla birlikte Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile Türkiye, içe kapanarak doğrudan devlet eliyle sanayileşmeye başlamıştır. 1936 yılında oluşturulan İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, İkinci Dünya Savaşı’nın çıkması nedeniyle uygulanamamıştır.

Yatırımlar ve Ekonomi Durma Noktasına Geldi

Savaş döneminde dünyada ve ülkemizde yatırımlar durma noktasına geldi. Bununla paralel olarak, savaş yıllarında Türkiye Ekonomisi üç yıl üst üste ekonomik olarak küçüldü. Ekonomik küçülmenin en yüksek olduğu yıl ise yüzde -15 ile 1945 yılı olmuştur. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye ekonomisi, yıllık yüzde 6,6 oranında daralma gösterdi. İkinci Dünya Savaşı sonrası savaşın olumsuz etkilerinin telafi edilebilmesi için oluşturulan Marshall Planı’ndan Türkiye de önemli oranda faydalanmıştır. Türkiye’nin ABD’den aldığı hibe miktarı 62 milyar doların üzerine çıkarken kredi miktarı da 72 milyar doların üzerindedir. Öte yandan savaş sonrası dönemde Türkiye, ABD’den de teknik destek sağlamıştır.

Savaş Sonrası Türkiye Cumhuriyeti Ekonomisi Hakkında

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Demokrat Parti döneminde ise devletçi ekonomiden uzaklaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Demokrat Parti hükümeti, rekabeti sınırlandıran etkenleri ortadan kaldırmaya ve özel sektörün ekonomideki payını artırmaya çalışmıştır. 1950 sonrası dönemde Marshall yardımlarının da etkisiyle tarımda makineleşmede ve tarımsal üretimde önemli gelişmeler kaydedildi. Örneğin ülke içerisindeki traktör sayısı, kısa bir süre içinde on katına çıktı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

microsoft-discord

Microsoft ve Discord

devletcilik-donemi

Devletçilik Dönemi Türkiye Ekonomisi