Psikoloji

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Tükenmişlik sendromu insanların işine ve kendine yetememe durumlarında ortaya çıkar. Çeşitli psikolojik sorunları beraberinde getirmektedir. Tükenmişlik sendromunun son yıllarda sayısında artış görülmektedir. Çoğunlukla fazlasını isteyen insanlarda görünen bir durumdur. Bir süre sonra kendilerini mutsuz, yorgun hissetmeye başlarlar…

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Değişen hayat koşulları ile beraber insanların yaşadığı hastalıklar derinleştirilmiştir. Sağlık problemlerinde de önemli farklılıklar olmuştur. Bir insanın çalışamayacak kadar kendini verimsiz hissettiği zamanlar olur. Bunun için yataklara düşmesi gerekmez. İlla ki gözle görülür bir hastalık olması gerekmez. Bazı hastalıklar vardır, kişinin kendi içinden gelir.  Hatta tarifini, sebebini kendi bile  bilemez. Ancak önemsenmezse kendini çok ciddi bir sağlık sorununun içerisinde bulur. Bu hastalıkların çok hızlı şekilde fark edilmesi gerekmektedir.  Uzman doktorlar tarafından net teşhis konulması önemlidir.

Bir çok psikolojik rahatsızlıklar vardır. Bunlardan biri, son yıllarda adı sıkça duyulan tükenmişlik sendromudur. Kişi kendini aşırı yorgun, mutsuz, hiçbir şeye yetemediğini hisseder. Bu rahatsızlık iş, aile ve özel hayat olmak üzere tüm hayatı olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Tükenmişlik sendromu yaşayan bir kişi bunu, duygusal çöküş olarak görür. Umutsuzluk hisseder. Duyarsızlaşmaya başlar. Hatta en önemlisi azalmış başarma motivasyonu şeklinde yaşamaktadır. Bu motivasyon ilgi, istek kayıpları ile beraberinde gelir. Genel bir enerji kaybı olur. Yorgunluk hissi de görülür.

Bu rahatsızlık  ilk kez 1974 yılında duyulmuştur. Alman psikolog Herbert Freudenberger tarafından tanımlanmıştır. Yıpranma, başarısız olma, enerji ve gücün azalması, bireyin kendi iç dünyasında hiçbir şeye yetememe durumu olarak tanımlanır. O tarihten günümüze kadar birçok bilim adamı tarafından araştırılmıştır. Sebebi birçok faktöre bağlanır. Genel olarak fiziksel yorgunluk bunların en başında gelmektedir.


Asıl olarak tükenmişlik sendromu; kişinin kendine çok fazla zaman ayıramamasından kaynaklanır. Buna bağlı olarak ortaya çıkan bir sağlık sorunu olduğu görülür. Psikolojik olarak sağlığı etkiler.  Tükenmişlik sendromu yaşayan kişi, çok fazla yorgun, halsiz ve mutsuz hisseder. İşten kaynaklı ortaya çıkması fazladır. Bu hastalık aynı zamanda kişinin aile ilişkilerini de olumsuz yönde etkileyebilir. Hatta bazı hastaların bir süre bulunduğu ortamdan uzaklaştığı görülür.

Tükenmişlik sendromu bir çeşit depresyon olarak da tanımlanmaktadır. Bu rahatsızlığın etkili çözüm yolu elbette vardır. Kişinin kendisine daha çok zaman ayırması gerekmektedir.

Tükenmişlik Sendromunun Nedenleri Nelerdir?


Tükenmişlik sendromu herhangi bir mesleğe bağlı olarak ortaya çıkmaz. Böyle  bir hastalık olarak algılanmamalıdır. Bu rahatsızlık aşırı stresli çalışma koşullarında olan kişilerde daha fazla görülür.  Genel olarak hastalığın nedenleri şöyledir:

  • Genelde kişiler fazla hırslı olduğunda ortaya çıkar.
  • Kişi çalıştığı ortamda kendini gerekli hissetmez. İş yerinde değer gördüğünü düşünmez.
  • Aşırı yorgunluk hisseder. Yorgunluk halleri tükenmişlik sendromunun en önemli etkenlerindendir.
  • Çok yoğun süren işler. Uzun çalışma saatleri.
  • Yeterince dinlenememek. Kişinin kendine zaman ayıramaması.
  • Kişi bulunduğu ortamdan memnun değildir. Çalıştığı işin monoton olduğunu düşünüyorsa görülebilir.
  • Çalıştığı meslekten memnun olunmaması.
  • Yine çalışma ortamında hak ettiği değeri almadığının hissedilmesi.
  • Kişi aşırı rekabetçi bir ortamda çalışıyorsa. Kendini sürekli başkalarıyla rekabet halinde görüyorsa ortaya çıkar. Kişinin hırs yapması en önemli faktörlerden biridir. Sürekli daha iyi olma isteği ile başlar. Ancak bir süre sonra istediği noktaya ulaşamayacağı düşüncesi oluşur. Kişinin kendini yetersiz görmesine sebep olmaktadır.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromu yukarıdaki nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Ancak birdenbire görülmez. Yavaş yavaş ve sinsice ilerler. Belirtilerini önceden fark etmek erken önlem alınma için şanstır. Tükenmişlik sendromu kendini 4 evrede göstermektedir.

Birinci evre: 

Kişi çok fazla idealist bir kişilik yapısına sahiptir. Karşılaştığı tüm zorlukları bu şekilde atlatabileceğine inanır. Her zorlukta kapasitesini daha fazla kullanmaya zorlar. Bu yüzden de hırs artar.  Yorgunluk üst seviyelere ulaşır. Sürekli kendinden ve kendine ayıracağı zamandan ödün verir. Kişi daha hastalığı fark etmeden ilerlemesine neden olur. Beklentilerin yükseltilmesi sakıncalıdır. Çünkü yaşanacak hayal kırıklıklarının da yükseldiği anlamına gelir.

İkinci evre:

Kişiyi umutsuzluk hakim olmaya başlamıştır. Yaptığı çalışmaların işe yaramadığını görür.  Eskiden önemsemediği küçük ayrıntılara takılmaya başlar. Bu evrede kişinin daha az çalışma isteği vardır.

Üçüncü evre:

Bu evre tamamen engellenmişlik evresidir. Kişi her ne kadar ortama uyum sağlamaya çalışsa da bunu başaramaz. Kendinden ödün vermeye başlar. Kendini her şeyden soyutlamaya başlar. Kendini olabildiğince her şeyden geri çeker. Ani öfke krizleri geçirir. İştah bozuklukları ortaya çıkabilir.

Dördüncü ve son evre:

Kişi artık duyarsız ve donuktur. Oluşan olaylar ondan bağımsızdır. Herhangi bir tepki vermemektedir.

Tükenmişlik Sendromu Nasıl Önlenir?

Tükenmişlik sendromu kendini yavaş yavaş gösterir. Bu sayede söz konusu psikolojik değişikliklere zamanında müdahale edilmesi önemlidir. Erken müdahale tedavinin daha kısa sürede sonuç vermesi sağlanabilir. Belirtileri hissettiğinizde göz ardı etmeyin. Eğer hastalık göz ardı edilirse daha sonra başa çıkılmaz bir boyuta ulaşabilir. Belirtilerin ve hastalığın tanımının bilinmesi önemlidir. Önleme açısından büyük kolaylık sağlar.

Uzmanların  tükenmişlik sendromuna yakalanmamak için bazı önerileri bulunmaktadır. Öncelikle iş dünyasında hedeflerin gerçekçi olunması gerektiğini söylüyor. Yani ulaşılması daha kolay ve gerçekleşme ihtimali bulunan amaçlar önemlidir. Bu olay kişiye birçok noktada kazanç getirebilir. İş dünyasında başarılı olmasını sağlayabilir. Gerçekleşmesi neredeyse imkansız hedefler konulduğunda, bu kez fayda yerine zarar verecektir. Bir süre sonra kişinin kendine olan güveninin kaybedilmesine sebep olacaktır.

Tükenmişlik sendromu genel olarak şöyle önlenebilir:

Kişinin kendi kapasitesini bilmesi önemlidir. Nelere yetip yetmediğinin ayırdına varmalıdır. Yapılan işten memnun olunmalıdır. Mutsuz olduğunu hissettiği an başka alanlara yönelmeyi denemelidir. Hatta elinde imkanı varsa iş değişikliği yapılmalıdır.

Tükenmişlik sendromu sadece çalışan kesimde görülmez. Bir kaç çocuklu annenin ev işlerine ve çocuklarına yetemediği olur. Bu durumlarda da bu soruna rastlanabilir. Onlar da aynı şekilde, çok sıkıldıklarını ve bunaldıklarını düşünmeye başlarlar. Bunu hissettikleri anda biraz ortam değişikliği yapmaları gerekmektedir. Birilerinden destek alarak böylesi psikolojik sorunların önüne geçebilirler.

Tükenmişlik Sendromunun Tedavisi Nedir?

Bu rahatsızlık tamamen psikolojiktir. Tükenmişlik sendromu yaşayan kişilere genellikle bulundukları ortamdan bir süre uzaklaşmaları gerekmektedir. Kendilerine  zaman ayırmaları önemlidir. İmkanları varsa tatil yapmaları önerilmektedir. Çünkü yoğun iş temposu insanları yorar. Kişiler hem iş hayatlarına, hem ailelerine, hem de kendilerine aynı oranda zaman ayıramaz.

Bu yoğun yaşantı sürekli olduğunda ise bir süre sonra ufak tefek sıkıntılar ortaya çıkar.  Yorgunluklar, bunalımlar ve mutsuzluklar baş gösterir. İşte bu sebeplerle ne kadar çalışırsak çalışalım, arada sırada kendimize zaman ayırmalıyız.  Kendimizi küçük hediyeler ve özgür anlar ile ödüllendirmeliyiz.

Herhangi bir ilaç kullanımına gerek yoktur.  Kişi kendini fark ederek bu hastalığı yenebilir. Bu hastalıktan korunmak için iş ilişkilerinde olumlu ve olumsuz olan her şeyin ayırt edilmesi gerekir. Sorunlar tüm çıplaklığı ile konuşulmalıdır. Hırs gibi duygular çok fazla olmamalıdır. İş yerinde de motive eden faaliyetler uygulamaya koyulmalıdır.

Şizofreni Nedir?

İlgili Makaleler

10 Yorum

  1. Biraz daha bu durum böyle devam ederse bende tükenmişlik sendromuna yakalanacağım, yakındır.

  2. Allah kimseye bu sendromu vermesin. Gerçekten insanı içinden çıkılmaz bir hale getiriyor. Yaşayanlara da geçmiş olsun.

  3. Görülen baskılar üzerine ortaya çıkan sonuç tükenmişliktir. Bu yüzden kimsenin üzerine gitmeyin yapabiliyorsa yapar zaten. ‍♀️

  4. Biraz daha bu durum böyle devam ederse bende tükenmişlik sendromuna yakalanacağım, yakındır.

  5. Bir ben gecemiyorum su evreleri, kontrolü elden birakmamak lazım aslında, bıraktığında işler yolundan çıkıyor maalesef

  6. Çalışmış olduğum 1-2 işyerinde bu sendromu yaşadım lanet bir şey. Bir daha olmaması için kendimi telkin ederek sakin kalabiliyorum. Evlerden Irak olsun

  7. Özellikle son yıllarda birçok kişinin farkında olmadan bu sendromu yaşadığını düşünüyorum.Dilerim kimse bu duruma gelmez.Fakat özellikle son günlerde yaşadığımız pandeminin birçok kişiyi psikolojik anlamda etkileyeceğini düşünüyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu