SON DAKİKA

Tiyatro Nedir? – Tiyatro Tarihi Ve Türk Tiyatrosu

ohaaa

05 Ağustos 2018'de eklendi

Tiyatro Nedir? – Tiyatro Tarihi Ve Türk Tiyatrosu

Shall We? ailesinin değerli üyesi Mehmet Ali Kartal tarafından yazılan Tiyatro Nedir? – Tiyatro Tarihi Ve Türk Tiyatrosu yazısı sizlerle.

Hadi gelin tiyatro nedir? sorusundan günümüz tiyatrosuna kısa bir gezinti yapalım.

Sahne sanatı olarak tanımlanan tiyatro, yaşamımızdaki olayları, hayatları, bir topluluk önünde sahnede canlandırma sanatıdır. Sahne ve perde olmak üzere iki bölümden oluşur ve komedi, trajedi, dram, bale, opera gibi çeşitleri olan tiyatro izleyicisine görsel hazzın doruklarına ulaştıran bir sanat dalıdır.

Tiyatro benimde hayatımda çok önemli bir yeri olan aşkla bağlılık duyduğum ve her seferinde ilk günkü heyecanla izlediğim sanat dalıdır. Çünkü; tiyatro, Shakespeare’in dediği gibi “insanı insana insanca anlatma sanatıdır” insanlığın en değerli ortak mallarından biridir tiyatro. Toplumun ortak aynası toplumun göstergesidir. Ya da Tiyatromuzun mihenk taşlarında Muhsin Ertuğrul’un dediği gibi “Biz insanlığın gerçek kültürünün, sanat sınırından başladığına inanıyoruz. Ruh kalkınması olmadıkça adamı hayvandan ayırt edemezsiniz. Gerçek medeniyet, edebiyat ve sanattan doğar. Tarih, tiyatrosuz yükselmiş bir millet gösteremez. “ Evet medeniyettir tiyatro, insana saygıyı, sevgiyi, ahlakı en şeffaf şekilde veren ve seyirciye bunu geçiren bir aynadır. Mevlana der ki”

İyi dostu olanın aynaya ihtiyacı yoktur” bende bunu tiyatro için diyorum “tiyatrosu gelişen toplumların aynaya ihtiyacı yoktur…

Tiyatronun kısaca tarihine de değinelim;

Tiyatro, birçok sanat dalı gibi dini törenlerden doğup sonradan bağımsızlaşan bir sanat dalı olmuştur. Kökeninde, ilkel toplumdaki insanların doğa olaylarını beden hareketleriyle simgesel olarak sergilemelerinden gelir.

Atina’da başlayan modern tiyatro, dini törenler, festival, cenazeler, düğünler gibi klasik Yunanistan’daki geniş bir kültürün parçasıydı. Yunan tiyatrosu trajedi, komedi ve satyr (hayvan maskeli oyuncu) olmak üzere üç türden oluşuyordu.

Türk tiyatrosundan bahsedecek olursak, Türklerin Asya’da varlıklarını sürdürdüğü dönemde bazı törenler esnasında ilkel taklit gösterileriyle başlar. Türklerin Anadolu’yu fethedip İstanbul’u almalarıyla birlikte tiyatro daha da gelişmiştir. Türk tiyatrosu bu gelişim ile beraber geleneksel tiyatro ve batının etkisinde kalınan tiyatro olarak ikiye ana kola ayrılmıştır.

tiyatro nedir

tiyatro nedir

Geleneksel Türk tiyatromuz

Eski inanç ve geleneklere dayanan bu tiyatro türü dans gibi şarkı ve söz oyunları gibi yazısı olmayan bir türdür. Güldürü ön planda olmuştur her zaman ve genellikle sahne olmazdı. Bilinen en önemli çeşitleri Karagöz, ortaoyunu, meddahlık ve köy seyirlik oyunlarıdır. Her ne kadar çok eskiye dayansa da güncelliğini yine korumuştur. Günümüzde bile eskisi kadar olmasa da hala Karagöz sergilenir.

Modern Türk tiyatromuz

Tanzimat dönemiyle beraber başlar modern Türk tiyatrosu. Şinasi’nin 1859 da yazdığı eseri “Şair Evlenmesi” kabul edilen ilk tiyatro eseri olmuştur. Yine aynı dönemde çok başarılı olduğu kabul edilmese de Abdülhak Hamit ve Namık Kemal dram eserleri yazmıştır. Cumhuriyet kurulduktan sonra Reşat Nuri, Yakup Kadri ve Haldun Taner gibi önemli isimlerde önemli eserler yazmışlardır.

Muhsin Ertuğrul tiyatroya ışık tutuyor

Türkiye’de tiyatroyu daha çağdaş bir sanat haline getiren ve bana göre Cumhuriyet sonrasından günümüze kadar tiyatronun gelişmesine ve var olmasına ışık tutan isim Muhsin Ertuğrul olmuştur. Genç ve yerli yazarlara vermiş olduğu cesaret, izleyenlere sunduğu çeviri oyunları, sahne dekor ve oyunculuk kullanımında güncel anlayışı inşa edip oyuncuların yetişmesine katkıda bulunarak Türk tiyatrosunun temellerini sağlam bir şekilde atmıştır.

Yaptığı katkılar ve kurduğu Tatbikat Sahnesi ve bu süreçte yapılan hazırlıklardan sonra, 1949 Devlet tiyatroları kurulmuştur. Bu yıldan sonra tiyatro kurumlarının gelişmesi açısından önemli adımlar atılarak Adana, Ankara, İstanbul, İzmir, Trabzon, Bursa ve Diyarbakır gibi illerde devlet tiyatroları kurularak halka perdelerini açmıştır. Uzun zamandan beri hizmet veren bu kurumlar bana göre halk için çok önemli. Yakından takip eden bir izleyici olarak gördüm en güzel şey devlet tiyatroları, halkın her sınıfından bireyleri bir araya getiren, kaynaştıran bir özelliğe sahip. Düşük bilet fiyatları bakımından hiçbir bütçeyi zorlamayan ve herkesin tiyatro izlemesine neden olan sosyal bir olgudur. Bu bakımdan herkesin bana göre sahip çıkması gereken en önemli kurumlardan biridir Devlet tiyatroları.

tiyatro nedir

tiyatro nedir

Ülkenin dört bir yanında tiyatro!

Dönem dönem gördüğü baskılara rağmen hala ayakta duran ve bize harika performanslar izlettirmeye devam ediyor. Ayrıca sadece yetişkinlere değil, oynadıkları çocuk oyunları ile çocuklara tiyatro sanatını sevdiren ve en önemlisi, medeni birer birey olmalarına katkı sağlıyor. Devlet tiyatrolarının bir güzel yanı da turnelere çıkıp neredeyse ülkenin her toprağına tiyatroyu götürmeleridir. Bizlere, çocuklarımıza ve insanlığa yaptığı katkılardan ötürü devlet tiyatrolarına sahip çıkalım oyunlara gidelim.

Tiyatromuza başka bir büyük katkıyı ise 70 yılı aşkın süredir, dönem dönem iniş-çıkışlar yaşasa da İstanbul Şehir Tiyatroları olmuştur. Günümüzde bir çok şehirde Şehir Tiyatroları adı altında topluluklar kurulmuş ve gerek izleyiciye seyir zevki yaşatmakta gerekse oyuncu yetiştirmekte önemli katkı sağlamışlardır. Daha sonra kurulan Dormen Tiyatrosu, Kent Oyuncuları, Ankara Sanat Tiyatrosu ve Dostlar Tiyatrosu tiyatromuzun gelişmesinde katkı sağlamışlardır.

Yılmaz Erdoğan ile ekrana taşınan tiyatro

Tabi çağın ilerlemesiyle özel tiyatrolar arttı ve daha çok kitleye ulaşılmaya başlandı. Hatta daha sonra teknolojinin gelişip özel televizyonların kurulması ile tiyatroyu ekranlara taşıyıp çok farklı bir boyut kazandırıldı. En güzel örneği Yılmaz Erdoğan’ın yazıp oynadığı Bir Demet Tiyatro’dur. Ayrıca yine Yılmaz Erdoğan’ın yönetmenliğini yaptığı ve BKM oyuncularının oynadığı kısa skeç şekli de bu bağlamda farklı bir hava katmıştır.

Değinmek istediğim diğer konular Dünya Tiyatro Günü ve ülkemizdeki tiyatro festivalleri. 1948 yılında kurulan Uluslar Arası Tiyatro Enstitüsü, 1961 yılında 27 Mart gününü Dünya Tiyatrolar Günü olarak ilan etmiştir. Türkiye’de ise 1962 yılında kabul edilen Tiyatro Günü o günden bugüne kutlanmaya başlanmıştır.

tiyatro nedir

tiyatro nedir

Tiyatro festivalleri

Tiyatro festivalleri ise en sevdiğim etkinliklerden biridir. Çünkü dünyanın bir çok ülkesinden ülkemize tiyatro grupları gelip performanslar sergiliyor. Ülkeler arası ilişkilerde de katkı sağlıyor aslında tiyatro. Ve bu açıdan da önemi yadsınamaz. Yaşadığım şehirde (Adana) tiyatro festivali 1 aydan fazla sürer ve ciddi anlamda bir talep görür. 27 Mart açılış temsilinden itibaren Nisan ayının sonuna kadar devam eden ve gerek ülkemizden gerek yurtdışından birçok ülkeden özel ve devlet tiyatroları buraya gelip oyunlarını sergiliyor. Bu festivalin ise ilginç bir özelliği var. Festival biletleri 15 gün önceden sadece bir gün boyunca satışa çıkar ve daha sonra satılmaz. Haliyle insanlar önceden sıraya girer. Adana’da talep çok olduğu için insanlar bir gece önceden (abartmıyorum) gişelerin önüne gelip diğer gün sabahına kadar kuyrukta bekler ki bende beklemiş biriyim. İnsanlar o süre boyunca kaynaşıp muhabbet ediyor ve güzel bir dayanışma örneği gösteriyorlar. Bu yönüyle de tiyatronun gücünü önemini anlıyoruz.

Tiyatro, hakkında yazılacak çok büyülü bir şey ve her zaman destek çıkılması, sahiplenilmesi gereken bir sanat dalı. Yazımıza Namık Kemal’in bir sözüyle son verelim “Tiyatro aşka benzer. İnsanı hazin hazin ağlatır. Ama verdiği acının gücünde bir başka tat bulunur. Tiyatro evrene benzer. İnsanı doya doya güldürür. Ama yansıttığı tuhaflıklar, gülerken ağlamak için istekler doğurur.” Sanatla kalın…

Mehmet Ali Kartal

BKM önderliğinde, ilki 2016 yılında gerçekleşen 2018 İstanbul Komedi Festivali detayları belli oldu. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.

Yorumlar

4
Kimler Neler Demiş?

Please Login to comment
4 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
Sinemseher35arslantatlicadiyym Recent comment authors
  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
tatlicadi
Editor

Tiyatro aşk tır

seher35arslan
Üye
seher35arslan

Ne kadar güzel anlatmışsınız. Emeğinize sağlık. İyiki var tiyatro

Sinem
Editor

Emeğine sağlık Mehmet Ali’nin harika bir iş çıkarmış 🙂

SİZİN İÇİN ÖNERİLİYOR

17 Ağustos 2018, 07:23

Marslı Baykuş Öneriyor: Benim Adım Z Kitap Önerisi

Sevgili Shall We? dostumuz Bahattin Ceyhan, nam-ı diğer Marslı Baykuş önermeye devam ediyor. Bu günün önerisi Benim Adım Z isimli kitap. Benim Adım Z Eğer distopya seviyorsanız bunu önce ustasından okumalısınız. İşte Bahadır İçel bu işin ülkemizdeki ustalarından biridir. Bu sebeptendir ki bugün kendisinin son kitabı “Benim Adım Z” için bir...

Devamını Görüntüle