SON DAKİKA

Tarih Treniyle Yolculuk: Uyuşturucunun Tarihi – Bir Kez Bile Denemeyin!

furious

02 Eylül 2018'de eklendi

Tarih Treniyle Yolculuk: Uyuşturucunun Tarihi – Bir Kez Bile Denemeyin!

Selamlar, Shall We? üyelerimizden sevgili dostumuz Turan Cevdet Ekinoğlu’nun kaleminden uyuşturucunun tarihi sizlerle. Hatırlatma: Bir Kez Bile Denemeyin!

Tarih Treniyle Yolculuk: Uyuşturucunun Tarihi

Merhabalar cağnım ailemin cağnım fertleri. Tarih Treni’ne hoş geldiniz. Umarım iyisinizdir. Yine merakınızı celp edeceğine inandığım bir konu hakkında sizleri bir yolculuğa çıkarmak istiyorum. Uyuşturucu… Uyuşturucu kötü bir şeydir arkadaşlar bitti bu kadar dağılabilirsiniz hepinize teşekkürler. Şaka şaka.

Sevgili ailem yolculuğumuz boyunca uyuşturucunun tarihte kullanım alanlarına bakıp gerek Çin’den gerek Hindistan’dan manzaralar aktaracağız. Sonra Latin Amerika ülkelerini adeta bizzat yöneten uyuşturucu kartellerine kaçamak bir göz atacağız. Bu son derece pislik konuyu sizlere eğlenebileceğiniz şekilde aktarmaya çalışacağım. Yerlerinizi alınız. Tarih Treni kalkıyoooooorrr!

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

İlk Keşler

Cağnım ailem uyuşturucu maddelerin kullanımı o kadar eskidir ki; tam olarak “şu tarihte başlamıştır” diyemiyoruz. Ancak şu kesindir ki neredeyse insanlık tarihi kadar eskidir. Okullarda falan belki duymuşsunuzdur “oyoştoroco oncoloro oloç olorok kollonolordo” diye. Peki, gerçekten de böyle mi? Hayır.

Sevgili ailem uyuşturucunun o dönemlerde de günümüzde olduğu gibi ilaç olarak kullanıldığı doğru fakat insanlar o zaman ilk olarak ilaç niyetine kullanıp bunun yanında aynı zamanda… Amaaaannn çok uzun cümle oldu. Kısacası hayır işte arkadaşlar. O dönemlerde ilaç olarak kullanılmasının yanı sıra dini törenlerde de kullanılmaktaydı keyif verici madde olarak da kullanılmaktaydı.

10.000 yıl önceki hintkeneviri kalıntılarına rastlanıyor!

Arkadaşlar aklınızda daha iyi yer etmesi açısından belli başlı tarihler vermeyi uygun görüyorum. Neden? Çünkü aklınızda iyi kalsın diye. Ne yapıyorum? Tarih veriyorum. Aferin. Sevgili ailem bakınız Taiwan’da bulunan ve günümüzden 10.000 yıl öncesine tarihlenen seramik parçalarında hintkeneviri kalıntılarına rastlanmış. Yani sizin anlayacağınız, uyuşturucu kullanımı en az 10.000 senelik. Bu ne demek? Yani yarın bir gün bir keşif daha yapılabilir ve aslında daha eskiden beri kullanıldığı da ispatlanabilir. Ama şu an için 10.000 yıl.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Daha kesin tarihlere gelirsek arkadaşlar günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce Çin İmparatoru Shen Neng’in hazırlattığı bir belgede romatizma, gut ve unutkanlığa karşı hintkenevirinin iyi geldiği kayda geçirilmiştir. Tam burada bir ışık yakayım size.

Bakın aynı dönemde Çinlilerin esrarı keyif alma amaçlı kullandığı bilgisi de mevcuttur. Yine Zerdüşt kitabında kenevirin insana mutluluk veren bir madde olduğundan bahsedilmiştir. Öte yandan Hindistan’da uyuşturucu maddeler, dini ayinler için kullanılmıştır.

5400 yıl önce HUL.GİL

Hintliler, esrara “başarı” ve “mutluluk” anlamına gelen “vişema” adını vermişlerdir. Ünlü meslektaşım ki kendisi tarihin babası olarak bilinir, Heredot, Mezopotamya’da yaşayan Asurlular ve Sümerliler ile Aral bölgesinde yaşayan İskitlerin, kenevire benzer bir bitkinin yapraklarını ateşe atıp dumanını soluma yöntemiyle sarhoş olduklarını aktarmaktadır. Bakın mesela Sümerliler ayrıca keyif verici madde olarak haşhaş kullanmışlar ve bu bitkiye kendi dillerinde HUL.GİL yani “keyif bitkisi” demişleridir ki bu günümüzden yaklaşık 5400 yıl öncesidir.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

1091-1276 yılları arasında bugün İran sınırları içerisinde bulunan Alamut’ta örgütlenmiş olan Haşhaşilerin de uyuşturucu maddeler kullanıp Selçuklu Devleti yöneticilerine suikast düzenledikleri gerçeğini hemen hepimiz biliyoruz sanırım.

Burada size ilginç bir bilgi vereyim yarın bir ortama girdiğinizde satarsınız havanız olur. Bakın İngilizcede “profesyonel katil, suikastçi” anlamlarına gelen “assassin” kelimesi “haşhaşi” kelimesinden gelmektedir. İnanmayan TDV İslam Ansiklopedisi’nde Turhan Baytop’un “Esrar” maddesine bakabilir. E herhalde artık ikna olmuşsunuzdur.

Tedavi amaçlı kullanılıyor…

Bir iki tane de iyi kullanıma örnek verelim baaaaari. Sevgili ailem, yine Çin’de “mefosam” adlı uyuşturucu zımbırtı, bir cerrah olan Hua-tu(115-205) tarafından tedavi amacıyla da kullanılmıştır.

Bu kullanım ona tarih sayfalarında “anestezinin babası” unvanını kazandırmıştır. Yine Hindistan’da M.Ö. 1500’lerden kalma “Atharvaveda” adlı belgede hintkenevirinin tedavi amaçlı kullanıldığı da aktarılmaktadır.

Kıymetli ailem uyuşturucu maddenin günümüzden çok eski dönemlerde üstelik dünyada insanın yaşadığı her coğrafyada kullanıldığına dair birkaç örnek daha verip bu konuyu kapatalım. Mesela Peru’da 3000 yıllık mumyalarda koka bitkisi kalıntıları bulunmuştur. Bu bitkinin çiğnenme alışkanlığı ise 6000 yıl öncesine kadar uzanıyor. Mısır’da haşhaş ekimi M.Ö. 1300’lerde başlamış mesela.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Uyuşturucu İçin Girişilen Mücadele: Afyon Savaşları

Sevgili ailem bu uyuşturucu ticareti savaşlara da sebep olmuştur. Bakınız, 1839 yılına gelindiğinde İngiltere ile Çin arasında Asya’da cereyan eden Afyon Savaşları buna en iyi örnektir. Bu savaş, Çin ile Batı dünyası arasındaki ilk çatışma unvanını elinde taşır.

17. Yüzyılda Çin’deki misyonerlik faaliyetleri tepkiye yol açmış ve Çin Avrupa karşısında adeta kendi kabuğuna çekilmeye başlamıştır. Bu durumun çözülmesi 19. Yüzyılda mümkün olmuş ve Çin, Avrupa’ya uyguladığı ambargoyu kısıtlı olsa da kaldırmıştır.

Afyon karşılığı çay

Buna göre Avrupalı tüccarlar yalnızca Kanto limanından, Çin halkıyla muhatap edilmeden sadece Çinli tüccarlarla görüşebilmek suretiyle ticaret yapabilmiştir. İşte bu yıllarda yani 1800’lerde İngiltere, Hindistan’dan aldığı pamuk ve afyon karşılığında Çin’den çay getirmekteydiler. Yalnız Çinli devlet adamları bu ticareti engellemek istediler. Tahmin edersiniz ki bu da İngiltere’nin hiç hoşuna gitmedi. İngilizlerin milli içkisi konumunda olan çayın çok büyük bir kısmı Çin’den ithal ediliyordu.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Yasadışı ticarete önlem alınıyor

İngiliz tüccarlar gizliden Çin’e afyon sokup karşılığında çay alıyorlardı. Çin, İngiltere için bir afyon pazarı durumunda idi. İşte tüm bu gelişmeler trenimizi 1839 senesine getiriyor arkadaşlar. Zira bu yılda Çin, İngiliz tüccarlarının bu yasadışı uyuşturucu ticaretini engellemek için girişimde bulundular. Bu girişim sonucu bir İngiliz denizci Çin’de yargılanması sonucu ortaya çıkan hukuki anlaşmazlık Afyon Savaşı’nın çıkmasına neden olmuştur.

Sevgili ailem ayrıntıya girip canınızı sıkmak istemiyorum ama şunu bilmenizde fayda var. Çin hem 1839’da çıkan I. Afyon Savaşı hem de 1856’da çıkan ve Ok Savaşı olarak da bilinen II. Afyon Savaşı sonucunda birçok önemli limanını ve daha da önemlisi Hong-Kong’u İngiltere’ye kaptırmıştır. Çin, artık bir İngiliz sömürgesi haline gelmiştir. İp Man filminden hatırlarsınız İngilizlerin Çin’de neler yaptığını.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Osmanlı’da Afyon Kullanımı

Sevgili ailem biliyorum ve hissediyorum ki (çünkü ben bir yengecim ve yengeçlerin süper gücü hisleridir) içinizde bu konuyu merak edenler var. Beyninizin ponçik bir kıvrımında “peki Osmanlı bu işin neresinde? Hiç kullanan olmadı mı?” gibi sorular güreş tutuyor. Beyniniz yamışıyor hatta. Cevap vereyim: Evet. Osmanlı’da da pek tabii afyon kullanılmıştır. Hem tıbbi hem de keyif verici madde olarak elbette.

Osmanlı’da padişahlar arasında padişahlığı sırasında esrar tüketimi yoktur arkadaşlar. Fakat içki tüketimi vardır. Bazı padişahlar (örneğin 2. Bayezid) şehzadeliği döneminde esrar içmiştir. Fakat daha sonra bırakmıştır. İlber Ortaylı da Sultan Abdulhamit’in şehzadeliği döneminde Vahidettin ile birlikte içtiğini ancak ikisinin de daha sonra bıraktığını aktarıyor.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Bir de bu işin halk tarafı var. Arkadaşlar halk da keyif verici madde kullanmıştır. Bakınız, bazı zamanlarda yasaklanmış hatta kullananların idam edilmesine varana kadar büyük cezalar verilmişse de tam olarak önlenememiştir.

Esnâf-ı bengciyân

Nitekim “esnâf-ı bengciyân” adlı bir esnaf sınıfı mevcut olup bunlar Süleymaniye’de Tiryakiler Çarşısı’nda macun, afyon şurubu, levha gibi esrar barındıran maddeleri tiryakilere satarlarmış. Evliya Çelebi, kendi döneminde bu esnaf sınıfına mensup 16 tane dükkânın olduğunu aktarmakta ve bu işte çalışan 60 kişi olduğunu söylemektedir.

Gelgelelim sevgili ailem 25 Nisan 1864 tarihli kararname ile bu maddelerin satışı kesin bir dille yasaklanmıştır. Bunun yanında yalnızca eczanelere reçete karşılığı satma esnekliği gösterilmiştir.  Alın size bir başka ilginç bilgi daha. Dr. Mongeri, Doğu’da yani İstanbul’da akıl hastalıklarının nedenini uyuşturucu madde kullanımına bağlamıştır. Yine Mongeri’nin verdiği bilgilere göre Bursa, Musul ve İzmit’te yetiştirilen kenevirin kalite bakımından üst sınıf olduğu anlaşılmaktadır.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Ve Uyuşturucu Kartelleriyle Ünlü Bir Dünya: Latin Amerika

Sevgili ailem günümüze gelelim istedim biraz. Vereceğim sayılar size biraz korkutucu gelebilir. Bakınız Kuzey Amerika’daki uyuşturucu ticaretinin cirosu günümüzde 49 milyar doları bulmuş durumda. Elbette bu işin kaymağını Güney Amerika’daki karteller ellerinde tutmaktadır.

Her bir kartel, uyuşturucu ticaretinin tüm adımlarını kendi bünyesinde şubeleştirmiş bir holding gibidir adeta. Özellikle Kolombiya, uyuşturucu dünyasının Olimpos’u konumundadır. Bakın sayı verdikçe daha iyi anlayacaksınız. Medelin ve Cali’de bulunan iki büyük kartelin üreticisinden katiline kadar yaklaşık 30.000 elemanı mevcutmuş.

En ünlü isim: Pablo Escobar

Sevgili ailem askerliğini yapmış olanlar daha iyi anlayacaktır bu sayı bir kolordu büyüklüğüne eşittir. Fakat bu iki kartel birbirleriyle de savaş halindedirler. Öte yandan bu kartellerin hükümet üzerinde etkileri de büyük olup Medelin karteli Kolombiya’nın dış borçlarının bir kısmını ödemeyi bile teklif etmiştir. 70’lerin sonlarında yükselişe geçen bu kartelin hatta tüm kartellerin en ünlü ismi sizin de bildiğiniz gibi Pablo Escobar’dır. Bakınız 80’lerde yaklaşık 20.000 kişi öldürtmüştür karteller ve bunlardan 221’i yargıç, 2000’den fazlası da polistir.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Gelgelelim 1989’da Kolombiya Başkanı Virgilio Barco uyuşturucu kartellerine savaş ilan etmiş ve bu ilanın ilk haftasında binlerce kişi tutuklanmış, 14.000’in üzerinde çeşitli ulaşım araçlarına el konulmuş ve 47 tane gizli havaalanı tahrip edilmiştir. Medelin karteli, Escobar’ın 1993’te ölümüne kadar sürekli yükselişte olmuş, hemen hemen tüm devlet dairelerinde (özellikle gümrük işlerinde) eleman bulundurmuştur.

Meksika kartelleri

Sevgili ailem Kolombiya kartellerinden sonra ikinci sırada Meksika kartelleri yer almıştır. Kolombiya kartellerinin 7-8 milyar dolar cirosuna karşılık Meksika kartellerinin cirosu 3-4 milyar dolar olsa da Meksika kartelleri halen yükseliştedir. Elbette bunun en büyük nedeni, Meksika’nın Amerika ile komşu olması dolayısıyla Meksika kartellerinin Amerika pazarını hızla ele geçiriyor olmasıdır.

Sevgili ailem uyuşturucu kullanımı insanlığın ortak problemi olup günümüzde milyonlarca insanın hayatını karartmaktadır. Ülkemizde de özellikle son yıllarda uyuşturucu kullanımı artmış ve kullananların yaş ortalaması 15’lere kadar düşmüştür. Narkotik polisinin sitesinden bizzat edindiğim bilgilere göre sadece 2016 senesinde 81.222 uyuşturucu vakası görülmüş güzelim ülkemizde.

Ve maalesef ki uyuşturucu kullanan kesimin çok büyük bir çoğunluğu da genç yaştaki kişilerden oluşmaktadır. Dileriz ki insanlık bu pislikten tez zamanda arındırılır ve bilim ışığında gelişmek için var olan beyinler daha fazla kirletilmez.

uyuşturucunun tarihi

uyuşturucunun tarihi

Sevgili ailem yazımı burada noktalarken bana gösterdiğiniz tahammülden dolayı teşekkür ediyor ve sözlerimi her “kartel” deyişimde dilime takılan o meşhur şarkıyla bitiriyorum. Karteeeell bir numara en büyüüüğğk cehennemden çıkan çılgın Tüüürrkk o yeaaa.

NOT: Arkadaşlar özellikle Osmanlı’da kullanım için bkz. Turhan Baytop, Esrar, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 11, s. 432. Diğer alanlardaki bilgiler uyuşturucuyla ilgili çeşitli bloglardan alınmıştır.

Yazarın diğer serisi

Yorumlar

6
Kimler Neler Demiş?

Yorum yapmak için Giriş yapınız.
6 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
6 Comment authors
ErkanNlnOrytatlicadiSinemseher35arslan Recent comment authors
  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
mavisaclikiz
Üye
mavisaclikiz

Böylesine berbat bir ürünü bu kadar anlaşılır bir dilde anlattığın için çok teşekkür ederim eline sağlık

seher35arslan
Üye
seher35arslan

Bu kadar eski tarihlerde olduğunu bilmiyordum 🙁 kaleminize sağlık

Sinem
Editor

oooowww olaylar olaylar 😀

tatlicadi
Editor

Çok güzel ve anlaşılır bir yazı olmuş kalemine sağlık

NlnOry
Üye

Ürkütücüüüü vuuu yazı Harika olmuş eline sağlık

SİZİN İÇİN ÖNERİLİYOR

02 Mayıs 2018, 17:44

Çevre Kirliliği ve Plastik Atık Sorunu

Çevre kirliliği ve plastik atık sorunu çevre örgütlerinin üzerinde durduğu en önemli sorunlardan biridir. Belkide yüzyıllar boyunca topraklarda çözülen plastik atıklar, doğaya en çok zarar verenlerin başında geliyor. Detaylar haberimizde… Çevre kirliliği ve plastik atık sorunu çevre örgütlerinin üzerinde durduğu en önemli sorunlardan biridir. Belkide yüzyıllar boyunca topraklarda çözülen plastik...

Devamını Görüntüle