in ,

Sınırın İki Yakası: ABD ve Meksika

sinirin-iki-yakasi
sinirin-iki-yakasi

 

Sınırın iki yakası birbirinden oldukça farklı durumdadır. Nogales’in Meksika tarafında kalan kısmı yani Nogales Sonora, Nogoles Arizona’ya göre daha az gelişmiş bir yapıdadır. Bunun arkasındaki en önemli sebep ise hiç şüphesiz kurumsal yapılardır. Sınırın iki tarafı yıllar boyunca farklı süreçlerden geçerek bugünlere gelmiştir. Oysa iki bölge de coğrafya, iklim ve diğer doğal koşullar bakımından hemen hemen aynıdır. Öte yandan bu iki bölgedeki sağlık imkanları da oldukça farklıdır. Sınırın kuzey bölümünde sağlık imkanları daha gelişmişken güney kısmında ise sağlık imkanları daha kötüdür.

Sınırın İki Yakası: İspanyol Kolonizasyon Dönemi

Ekonomik kalkınmanın Amerika’nın Kuzey’inde ve Güney’inde oldukça farklı olmasının temelleri, ilk kolonizasyon dönemine kadar uzanır. Meksika ve Güney Amerika’ya gelen İspanyollar, bu bölgedeki altın ve gümüş gibi kaynakların çıkarılmasına odaklanmıştır. Bu bağlamda madenlerde çalıştırmak için birçok insanı zorlamıştır. Üstelik İspanyol’ların burada uyguladığı zorlayıcı vergi politikası da gelişmenin zayıf olmasının başka bir nedeni olarak görülebilir. Bu dönemde Güney Amerika’da insanları çalışmaya zorlamak için Encomedia, Repartimiento, Mito ve Trajin gibi uygulamalar mevcuttu. Bu uygulamalardan Trajin, insanların çok ağır yükleri taşımaya zorlanması demekti.

Sınırın İki Yakası: İngiliz Kolonizasyon Dönemi

Öte yandan İngilizlerin kolonizasyon süreci ise epey farklı işledi. İngilizlerin ilk çıktığı bölgelerde altın ve gümüş gibi değerli kaynaklar yoktu. İngilizler, başlangıçta gıda gibi temel ihtiyaçlarda yerliler ile ticaret yapmaya zorunluydu. Daha sonraları tıpkı İspanyollar gibi zorla yerlileri çalıştırmak istediler fakat bu plan başarısız oldu. Daha sonra aynı şekilde kendi halklarından kişileri de zorla çalıştırmak istediler fakat bu plan da başarısız oldu. İleri ki süreçte ise daha çok halkına teşvik vererek ilerlediler. İşte o zaman İngiliz kolonileri, başarılı olmaya başladı.

Her İki Bölgedeki Yasal Düzen Farklılıkları

Güneyde bir yandan otokratik yönetimler hakimken kuzeyde yavaş yavaş meclis yönetimleri hâkim olmaya başladı. ABD’nin bağımsızlığından önce 13 Koloni’nin her birinde birer meclis mevcuttu. O dönem tam anlamıyla bir demokrasi sağlanmasa bile demokrasinin temel taşları vardı. Böylelikle güneydeki hiyerarşik yönetimin yerine kuzeydeki meclis yönetiminin daha etkin olduğu görüldü. Ayrıca ana yasanın etkin olarak uygulanması da kuzeyin ekonomik olarak daha hızlı gelişmesine neden oldu. Örneğin ABD’de ilk ana yasa, 1776’da Philadelphia’da yazılırken Meksika’da ana yasaya kavuşması 1808 yılına kadar sürdü. Yasaların etkin olarak işlemesi ve siyasi istikrar da kurumsal yapının ve ekonominin etkin olarak gelişmesinde önemli rol oynadı. Örneğin ABD’de Microsoft gibi büyük bir firma bile haksız rekabet davasında sanık olabilirken Meksika’da ise daha çok belli başlı firmaları kayıran bir tavır izlenmiştir. Öte yandan siyasi istikrarın olduğu Kuzey’in, Güney’e göre ekonomik kalkınma bakımından daha iyi durumda olduğu yadsınamaz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

catalhoyuk

Çatalhöyük

microsoft-discord

Microsoft ve Discord