SağlıkSağlıklı Beslenme

Şekerin Etkileri Nelerdir?

 

Sıcak tatlı kurabiyeleri, kıtır kıtır şekerleri, yumuşacık kekleri ve kenarından sarkan dondurma külahlarını hayal edin. Ağzınız sulanıyor değil mi? Canınız tatlı mı çekiyor? Beyninizde neler oluyor? Şekerli gıdalara karşı direnci güçleştiren şey nedir? Bu yazımızda şekerin etkileri hakkında önemli bilgiler vermeye çalışacağız. Sinan Apak’a yazı için teşekkür ederiz.

Şeker, bir molekül sınıfını tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Karbonhidratlar, yiyecek ve içeceklerin çok büyük kısmında bulunur. Satın aldığınız ürünlerin içeriklerine baktığınız zaman glukoz, fruktoz, sükroz, maltoz, laktoz, dekstroz ve nişasta tamamı şekerin formlarıdır. Yüksek fruktozlu mısır şurubu, meyve suyu, ham şeker ve bal da öyle. Şeker yalnızca şekerlemeler ve tatlılarda bulunmaz. Şeker; salçaya, yoğurta, kurutulmuş meyvelere ve meyveli sodalara da eklenir. Şeker hemen hemen her yerde olduğu için şu soru önem kazandı.

Şekerin Etkileri: Beyin Nasıl Etkileniyor

Şeker dilinize değdiğinde neler mi oluyor? Örneğin, bir kaşık mısır gevreği yediğinizde içeriğindeki şeker, dilinizdeki çeşitli reseptörlerden biri olan tatlı tat reseptörlerini aktive ediyor. Bu reseptörler beyin sapına bir sinyal gönderiyor ve oradan da ön beynin birçok alanına sıçrıyor. Bunlardan biri olan serebral korteksin farklı kısımları farklı tatları yönetir: acı, tuzlu, lezzetli ve tatlı. Bu sinyal beynin ödül mekanizmasını aktifleştirir ve bilinçaltındaki asıl sorunun cevaplanmasına yardımcı olur: bunu tekrar yapmalı mıyım? Bu sistem yalnızca gıdalarla aktive edilmiyor. Sosyalleşme, cinsel davranış ve ilaçlarda ödül mekanizmasını aktifleştiren birkaç farklı örnek mevcut ancak bu sistemin çok fazla aktifleştirilmesi de kontrolü kaybetme, tekrar tekrar isteme ve şeker toleransının artması gibi bir dizi istenmeyen olayı tetikleyebilir.

Şekerin Etkileri: Mideye Olan Etki ve Dopamin

Bir kaşık mısır gevreğine geri dönelim. Midedeki yolculuğun sonunda bağırsaklara ulaşır ve burada da dilimizdeki tat tomurcukları gibi olmasa da şeker reseptörleri bulunmaktadır. Bunlar sinyal gönderebiliyorlar ve beyninize diyorlar ki: tamam artık yeme! Ya da daha fazla şeker yemek istiyorsan daha fazla insülin üretmelisin gibi. Ödül mekanizmamızın en büyük mükâfatı da dopamindir, Dopamin, önemli bir kimyasal ve nörotransmitterdir. Ön beyinde kümeler halinde çok fazla dopamin reseptörü bulunur. Alkol, nikotin ve uyuşturucu maddeler dopaminin aşırı yüklenmesine neden olur ve insanlarda tekrar tekrar isteme duygusunu uyandırır diğer bir deyişle bağımlılık yapar. Kimyasallar kadar olmasa da şeker de dopamin salınımına neden olur. Aç olduğunuzda sağlıklı yiyeceklerden bahsettiğinizi ve dengeli beslenmeye karar verdiğinizi düşünelim. Bunu yaptığınızda, ödül mekanizmasının yoğun alanlarında dopamin seviyesi artar ancak aynı yemeği her gün üst üste yediğinizde, dopamin seviyesi zamanla azalır ve normal seviyesine döner. Beslenmedeki çeşitliliği sağlamak için, yeni tatları tanıyabilmeli daha önemlisi yeni lezzetler denemeliyiz.

Bol şekerli öğün tüketimi

Şimdi yemeğe geri dönelim, eğer bol şekerli ürünleri ara sıra tüketiyorsanız ya da az yiyorsanız etkisi dengeli öğün ile benzer olacaktır. Eğer çok fazla yiyorsanız, dopamin tepki seviyesi dengelenmez. Diğer bir deyişle ödüllendirilmiş hissetmek için yemeğe devam edersiniz. Bu açıdan şeker uyuşturucu gibi davranır ve insanların şekere bağımlı gözükmesinin bir sebebi de budur. Şekerin fazla tüketilmesi beyinde bağımlılık etkisi yaratabilir ama ara sıra bir dilim pasta da kimseyi incitmez.

Evde Sağlıklı Beslenme Yolları

İlgili Makaleler

10 Yorum

  1. Sanırım yeterli insülin üretimim olmadığı için çok fazla şeker tüketemiyorum. Kandaki şeker oranımda bu yüzden normalin altında yesek dert yemesek dert nedir bu arkadaş.

  2. Valla cok faydalı bir içerik olmus özellikle beyin üzerinde ki etkisi cidden ilginç ve sekere bağımlılık hissinin nedenleride önemli ablam çok düşkün şekere bu içerigi onunla da paylasıcam cünkü bizim anne baba tarafı komple seker hastası.

  3. Herşeyin fazlası zarar, şeker tüketimini düşürmek lazım herkes için geçerli. Kalemine sağlık

  4. Şekerin beyine olan etkisi ve bağımlılığı çok kötü bir olay. Sağlıklı bir hayat için şeker seviyesini minimuma indirmeniz gerekiyor. Güzel bir anlatım olmuş kalemine sağlık

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu