in

BayıldımBayıldım

Mindfulness Nedir, Ne İşe Yarar? Ezgi Yaşa İle Bilinçli Farkındalık.

mindfulness nedir ne işe yarar

Mindfulness nedir, ne işe yarar? Bu kavramı hiç duydunuz mu? Günümüzde epey duyduğumuz bir terim “Mindfulness” yani “Bilinçli Farkındalık”. Birçok ve detaylı açıklaması olmasıyla beraber en yaygın olanı Jon Kabat Zinn tarafından, dikkati maksatlı olarak şimdiki ana getirmek şeklinde tanımlanır. Teorik anlatımları bir yana, deneyim odaklıdır ve bu deneyimlerin hepsi şimdiki anda yer bulur. Dilerseniz MBSR Eğitmeni olan Ezgi Yaşa ile biraz daha konunun derinlerine inelim.

Mindfulness Nedir, Ne İşe Yarar? Bilinçli Farkındalık Nedir? Mindfulness’ın Tarihi.

Kökleri 2500 – 3000 yıl öncesine dayanan Hinduizm, Budizm, Yoga gibi doğunun bir çok öğretisine uzanan Mindfulness, temel anlamda bir içgörü becerisi geliştirmeyi amaçlar. “Şimdi” ve “burada” temel ilkelerini benimser.  Dikkat, bir niyet doğrultusunda ve belirli tutumlarla maksatlı olarak, katman katman şimdide olanların tamamı için yönlendirilir.  Yani buna ister farkındalık çalışması, ister meditasyon, ister pratik diyelim, her ne yapıyorsak o anda olan her ne varsa buna seçimsiz olarak açık olmaya niyet ederiz. Ekseriyetle “yapan” halde olan insan bu deneyim içinde katılımcı iken, üst bir biliş seviyesinde aynı zamanda gözlemcidir de, bir diğer tasvir ile “olan” insandır.

ezgi yaşa
Ezgi Yaşa –

İster Oturur, İster Yemek Yer, İster Yürürsünüz

Belki şu an yazdıklarım biraz karmaşık gelmiş olabilir. Özetle ister oturur, ister yemek yer, isterseniz yürürsünüz; ne yapıyorsanız yapın mevcut anın içinde duygu, düşünce ve beden duyumları seviyelerinde olanların tamamına seçimsiz bir şekilde gözlemci olursunuz. Bunu yaparken olanı değiştirmeden kabul etmeye, yargılarınızı fark etmeye, doğduğunuz günden beri hayatla konuşmayı öğrendiğiniz lisanı keşfetmeye başlarsınız.  İyi yoktur, kötü yoktur. Doğru-yanlış gibi kavramlar gündelik hayattaki ve günümüz dünyasındaki başarı parametrelerimizdir. Sadece hoşa giden, gitmeyen ya da bizler için nötr olan deneyimlere oldukları haliyle, hırslanmadan, merakla, nezaketle ve bir keşif ruhuyla eğilirsiniz. En azından bunun mümkün olup olmadığına bakarsınız.

mindfulness nedir ne işe yarar bilinçli farkındalık

“Kendini Tanı”

Göze – kulağa oldukça basit gelebilecek olsa da kolay olmayabilir. Her beceri gibi zaman ve emek vermemiz gerekir. Güzel bir anonim deyişin de bizlere hatırlattığı gibi “Hayat basittir; ancak kolay değildir.” Kadim kültürlerden beri günümüze gelen “Kendini Tanı” ifadesi bu içsel yolculuğu işaret eder.

Bir Zen Hikayesi

Mindfulness’ın temel amacını anlatmak için çok güzel bir zen hikayesinden alıntı yapmak bence çok yerinde olur.  Şöyle der hikaye…

Çok güçlü ve hızlı bir at dörtnala koşarak yokuştan aşağı iniyormuş. Üzerinde çok ihtişamla ilerlediği görünen adam, önemli bir yere yetişiyor gibi görünüyormuş.

Yolun kenarından bir köylü bağırmış, “Nereye gidiyorsun?“;

Atın üzerindeki adam “bilmem, ata sor” demiş.

İşte bu hikayenin bize anlattığı gibi, çoğunlukla gideriz. Neden gittiğimiz konusunda çok temel inançlarımız vardır. Ancak temel kaygımız gitmektir, ulaşmaktır. Gidilecek yollar, varılacak hedefler, ulaşılması gerekenler vardır. Giderken nasıl görünmek istediğimize dair bir anlayışımız vardır. Bunlar da bizim için genelde su götürmez doğrulardır.

Bu doğruların ne zaman ne şekilde bu kadar kalıcı ve değiştirilemez gerçekler olduğunun ise çok farkında olmayız. Gitmekte olduğumuz yolda nasıl gidiyor olduğumuz ve gidiyor olmamızdaki motivasyondan ziyade, gitmenin kendisi daha geniş bir yer kaplar. Hatta o an nasıl olduğumuz çoğu zaman pek de sorgulanmaz.  Sahi biz o ata ne ara binmiştik?  Gitmeye karar veren kimdi? Giderken nasıl hissedip, ne düşünüyorduk acaba?

Gitmemizin elbette nedenleri vardır. Geçmişteki korkular, geleceğe dair kaygılar, hedeflerimiz, alışkanlıklarımız, karakterimiz.  Bunların gerekli olduğu gerçeği kadar, çoğunun yapılma kararının çok otomatik verildiği, eylemlerimizin çok otomatik olduğu da bir gerçek. Çünkü otomatik olması bizi verimli kılar. Evrimde mutlu olmamıza dair maalesef bir kaygı yok. Amaç, hayatta kalmamızdır. Bu sebeple zihin geçmiş ve gelecek arasında gider gelir.

mindfulness yoga

Mindfulness yani Farkındalık tam da bu noktada devreye girer

İşte Mindfulness yani Bilinçli Farkındalık bu noktada devreye girer. Ben giderken tam da şu an ne oluyor? Bedenimde neler fark ediyorum? Duygularım neler? Zihnimde hangi düşünceler var?  Bunlar oldukça basit görülen sorulardır. Cevaplamak için ise önce içsel olarak durup, dikkatimizi şimdi’ye getirip, olana dikkat kesilmemiz gerekir.  Yani artık gitmenin yanı sıra, zaten vardığımız, zaten geldiğimiz ve o an durmakta olduğumuz bir alana kendimizi davet ederiz.

Peki, ne oldu da biz bugün Mindfulness’ı konuşuyoruz?

Ne oldu da bu binlerce yıllık öğretiler bugün hayatımıza bu denli girdi? Cevap biraz da batıda gizli. Birçok konuda örnekleri olduğu gibi doğu öğretilerine merak salan, bir çözümün olmadığı zorlayıcı durumlar için destekleyici yöntemlere ihtiyaç duyan batılılar, bunu aldılar; öğrendiler; sistematik bir hale getirdiler ve batı dünyasına kazandırdılar.  Doğudan başlayıp batıya giden “Farkındalık”, bugün “Mindful Yeme” konseptiyle masalarımızda dahi yer bulur oldu.

mindfulness nedir

Mindfulness Nedir, Ne İşe Yarar? Jon Kabat Zinn Kimdir?

Tabii bu, bir anda olmadı. Ancak en göze çarpan ve batı için milat kabul edilen aşama, 70’lerin sonu 80’li yılların başında Jon Kabat Zinn adında bir bilim insanının, ilgi alanında olan bu öğretiyi alması; içselleştirmesi; çözümü olmayan kronik hastalıklarla yaşayan insanlarla beraber pratik etmesi ve bunu 8 haftalık Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı olarak sistematik bir şekilde yapılandırmasıdır.

Sonuçlar İlginç

Bu 8 haftanın sonunda bakıldı ki çözümü olmayan hastalıkları olan ve sürekli stres altında yaşayan insanlarda (içlerinde AIDS hastaları, kronik ağrıları olanlar, kardiyovasküler problemler yaşayanlar vb. mevcut iken) hem pratik olarak yaşamlarındaki iyi hissetme halinde artış, hem de beyin yapılarında gerçek manada bir değişiklik olduğu gözlemlendi.

Bilimi Arkasına Aldı

Yani şu an bilim dünyasını arkasına alan “Mindfulness” dalgası, Sevgili Jon Kabat Zinn’in bu girişimi sayesinde büyüdü, derinleşti ve yaygınlaştı. Bugün ruh sağlığına yönelik klinik ortamlarda (Mindfulness Temelli Bilişsel Terapi), spor dünyasında (NBA, Chicago Bulls, çok sevgili Kobe Bryant), iş dünyasında (Google, Nike, Apple), politikada ve devlet erkanında (Galler, İsveç, Danimarka, Hollanda) ve dahası okullarda, ebeveynlikte, yemede, içmede artık bu farkındalık sistemli bir şekilde yapılandırılmış haliyle uygulanıyor ve faydaları saymakla bitmiyor.

Peki, “Mindful” Olmak Ne İşe Yarar?

Yapmak ya da yap(a)mamak, başarı ya da başarısızlık, doğru ya da yanlış gibi, belki de çoğu zaman tek başına ölçümlenmesi pek de kolay olmayan kavramlara dair hırsların ve çabaların geride bırakıldığı bir yerde, kendimizi izlememizin sonuçları ise oldukça dikkat çekici.

mindfulness hakkında

Bu Bir İçsel Yolculuk

Bu “içsel yolculuk” bize, kaygı ve stres yönetimi, zorlayıcı duygu ve düşüncelerle baş etme, duygu ve tepki düzenleme, odaklanma, yaratıcılık ve kendine bakım verme konularında yardımcı oluyor ve bizi destekliyor.  Bu sayede beynimizde ölçümlenebilir bir şekilde yeni yollar, yeni patikalar oluşuyor; bağışıklık sistemimiz güçleniyor; dünyaya bakan lenslerimiz değişiyor ve hayatla farklı diller konuşmayı öğrenebiliyoruz.  Bunlar, kişinin tamamen kendi deneyiminden hareketle, başka biriyle kıyaslanmayacak biricik deneyimini referans alarak, kendi bilgeliğinin sonucu ile geliyor. Yapılan ise en gerçek ve somut olan şimdiki an ve beden ile temasa geçmek. Yani farkındalık, fiziksel olarak daha iyi olma halinin yanı sıra gündelik hayatta kullanabileceğimiz bir beceri oluyor ve diğer becerilerin de geliştirilmesine zemin oluşturuyor.  Bir şeylere rağmen değil, onlar olmasaydı da değil, onlarla beraber ilerlemeyi öğreniyoruz.

Hadi Bir Deneme Yapalım

Temel anlamda basit bir örnekle şu şekilde açıklayalım. Konseptin bu yazıyla dahi, deneyimsel olarak biraz daha anlaşılır olması adına sizi, sizin için de uygunsa, bir elinizi oldukça güçlü bir şekilde sıkmaya davet ediyorum.  Var gücünüzle şimdi sıkın elinizi.  Sanki her şey o elin sıkı olmasına bağlıymış gibi, bu hareketi 10 -15 saniye kadar devam ettirin. Bu devam ederken, dikkatinizi yumruk yapmış olduğunuz bu elinize verin.

Şu Sorulara Cevap Verin

Tam da şu an sizin için ne oluyor? Neler fark ediyorsunuz? Tarifleyebilir misiniz? Örneğin acı, ağrı, zorlanma, iyi hissetmeme, sinirlenme, sıkılma vb. sizin için tam da şu an ne varsa. Peki dikkatinizi buraya verince eğiliminiz nedir? Şu an zihninizden neler geçiyor? Bedeninizin neye ihtiyacı var? Yüksek ihtimalle şu an elinizi açmak istiyorsunuz. İşte tam da bu şekilde. Dikkat kesildiğimiz zaman, bedenimizdeki sinyalleri alırız; duygularımız bizi korumak ve hayatta tutmak için mesajlar verir. Bunlar algılarla, bizler için anlamlarıyla farklı farklı düşünceler üretir. Tüm bunlara dikkat vermeye başladığımızda, onları fark ettiğimizde ise sergileyeceğimiz eylemden önce bir seçim şansı doğar. Otomatik olandan çıkarız, zihnimiz berraklaşır ve farklı alternatifleri görmeye daha açık oluruz.

Hayatta Kontrol Edilemeyen Bir Çok Parametre Olduğunu Hatırlayalım

Hayatta maalesef kontrol edemediğimiz bir çok parametre var. Bunları biz belirleyemiyoruz; ama bunlardan bir şekilde etkileniyoruz. Ancak iç görü ile olayların olduğu halini değiştirmeden, olanla ilişkimizi değiştirebiliriz.

Bu ilişki değişikliği iyi olma halimizi destekliyor ve artmasına imkan tanıyor, adeta bir alan açıyor. Bu alanda ise insanın kendi bilgeliği ortaya çıkıyor.

İşte Viktor Frankl de bunu tam da şu cümlelerle ifade ediyor “Uyaranla tepkimiz arasında bir boşluk vardır ve orada bizim seçim şansımız yer alır.”

Bu seçim, otomatik pilottan çıktığımız zaman bize görünür olur.  Bu sebepledir ki Mindfulness bizi her seferinde, nezaketle tekrar ve tekrar uyanmaya davet eder.

Ezgi Yaşa
MBSR Eğitmeni
Instagram: ezgi_yasa

 

Doğal Taşlar Ne İşe Yarar? Doğal Taşları Faydaları Nelerdir? İşte Cevaplar.

6 Comments

Leave a Reply

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

    Köstebek

    Köstebek Hakkında Tüm Bilgiler

    the elder scrolls online ücretsiz

    The Elder Scrolls Online Yüzde Atmış İndirimde!