içinde

Mediciler: Rönesans Ailesi

mediciler

Mediciler, dünya tarih açısından son derece öneme sahip olan ve Rönesans Avrupasının doğuşunu sağlayan köklü bir ailedir. Bu nedenledir ki onların dönemine bir pencere açıp göz atmazsam olmaz diye düşündüm. İyi yapmış mıyım? Yapmışım yapmışım. Neyse yazımıza geçelim yavaştan.

Mediciler

Ufaktan kelimenin kökenine değinelim öncelikle. Çünkü bu aslında hemen hepimizin aşina olduğu bir kelime. Medici kelimesinin türevleri hayatımızın çok önemli hatta en önemli alanında karşımıza sürekli çıkıyor ki bu kelime “medical” kelimesidir. Sağlıkla ilgili bir şey anlatırken bu kelimeyi kullandığımız da oluyor. Medici kelimesi de yine sağlıkla ilgili olup “hekimler” anlamına gelmekteymiş. Ufkunuzu kalın perdeyi caaart diye açarmışçasına açıp genişleten bu olağanüstü bilgiyi verdikten sonra yolumuza devam edelim. Medici ailesi, 14 ve 17. asırlar arasında yükselişe geçmiş bir ailedir. Şimdi bunblar nereden gelmişler ne yamışlar da yükselmişler bir bakalım.

Medici Ailesi Yükseliyor!

14. asır… O dönemde biliyorsunuz -inşallah biliyorsunuzdur- Avrupa’da toplumsal sınıflar hüküm sürmekteydi. Yukarıda bir yerlerde Medicilerin oldukça güçlü olduğuna değinmiştim. Evet, çok güçlü olsalar da bahsini ettiğim sosyal sınıfların en kuvvetlisi olan asiller sınıfına dahil değildiler. İlk başta Floransa’nın kuzeyindeki Mugello’da büyük arazilere sahip bir aileydiler. Ancak zurnanın “zobaaaartt” dediği ilk yer 1300’lü yıllarda ailenin Floransa’ya gelerek banka işine girdikleri dönemdir. Medici Bankası, o dönemde bilinen dünyanın en kârlı bankalarından birisi oldu kısa süre içerisinde. Öyle ki, ilerleyen dönemlerde Vatikan’ın bankeri bile oldular ki bu çok büyük bir forstur o dönemde.

Kurtlar Masa Başında

Sene 1439… Çok öenmli bir toplantı düzenleniyor. Ortadokslar, Osmanlı Devleti’nin Doğu Roma kapılarında olması hasebiyle Papalık’tan yardım talep ediyorlardı. İşte bu toplantıdan en kârlı çıkan taraf da Medici ailesi oldu. Her ne kadar Papalık sözünü tutmamış ve 1453 yılında yeterli destek göndermemiş olsa da… Nitekim bu dönemde Yunan filozof ve bilim insanları da bu toplantıya iştirak etmişlerdi. Bu insanlar, klasik Yunan felsefesinin mirasçılarıydılar. Doğal olarak onların olduğu ortamda külürel atmosfer ağırlığını koyuyordu. İşte bundan dolayı ailenin lideri Cosimo Medici, bu insanlardan oldukça etkilendi ve Floransa’da ilk Platon Akademisi’nin kurulmasını sağladı. Büyük Yunan filozof Platon’un eserleri Latinceye tercüme edildi.

Sanatkârların Koruyucusu

Medici ailesi, filozofların yanısıra sanatkârlara da sahip çıkmaya başlamıştı. Perspektifin babası olarak anılan mimar Bruneschelli, ressam Piero Della Francesca, resssam Giotto, ilk defa Hristiyan adetleri dışında resim yapan Boticelli ve daha niceleri… Medici ailesi onlara sahip çıkıyor ve finanse ediyordu. Bu isimlerin en önemlileri Michelangelo, Leonardo da Vinci, Raphael ve Donatello olmuştur. İşte düna sanat tarihini altın nakışlarla işleyen isimlerin hepsi, Medici ailesi sayesinde yücelmişlerdi.

Kâşifler, Bilim İnsanları, Mucitler…

Mediciler yalnızca sanatkârları değil kâşifleri ve bilim insanlarını da desteklediler. İşte bu isimlerin en önemlileri Amerika kıtasının isim babası olan Amerigo Vespucci ve dünyanın düz değil, yuvarlak olduğunu haykıran Galileo Galilei’dir. İtalik diye tabir edilen yazı tipi onların himayesinde doğdu. Öte yandan Avrupa’da ilk kez porselen üretimini de onlar yaptı (ancak şunu unutmayalım porselen Çin’de çok önceleri biliniyordu). Medici ailesinin üyeleri dahi bilimle uğraşmaya başladılar öyle ki ailenin üyelerinden Grandük Francesco, bir deney esnasında hayatını kaybetti. Nihayet Muhteşem lakaplı Lorenzo Medici, Floransa Üniversitesi’ni kurarak bilimin kurumsallaşmasını sağladı. Böylece Rönesans’ın sanat, keşif ve bilim sacayakları tamamlanmış oldu.

Kargaşa ve Kaos

Bu dönemde bir papaz ortaya çıktı. Adı Savonarola olan bu papaz, halkı korkutacak şekilde kehanetlerde bulunmaktaydı. Öte yandan bu dönemde Fransa da İtalya topraklarını işgal girişimine başlamıştı. Halk, korkuyordu ve papazın söylediklerini yaparak yeniden skolastik baskıya boyun eğmeye başlamıştı. Nitekim tedirginlik korkuya, korku da şiddet eğilimine dönüşmüştü. Papazın etkisi altındakiler, Medici taraftarlarına saldırmaya başladı. Cinayetler birbirini izliyordu.Muhteşem Lorenzo bile papazdan ürkmüştü. Çünkü bir dini ayin sırasında halk iyice galeyana gelerek bazı eserleri yakıp tahrip etti. Bunun üzerine Medici ailesi Floransa’yı terk etmek zorunda kaldı. Yönetim, artık Papaz Savonarola’nın elindeydi ancak bu durum çok uzun sürmedi. Çünkü Papaz Savonarola, kehanetleri sırasında tanrının onunla iletişime geçtiği de dahil olmak üzere pek çok mucizeye sahip olduğunu iddia ediyordu ve halk da artık yönetimi devraldığına göre birkaç mucize göstermesini istiyordu. Savonarola her ne kadar bu durumu çeşitli bahanelerle ertelediyse de bir noktadan sonra halk kandırıldığını anladı. İsyan etti ve Savonarola feci şekilde linç edildi. Mediciler de yeniden Floransa’ya döndüler…

Floransa’yı İhya Edenler

Medicilerin devrinde Floransa adeta yeniden ve yeniden ihya olmuştur. Bakın mesela, S. Giovanni Vaftizhanesi’nin bronz kapılarını yapma görevi o dönemde 23 yaşında olan sanatçı Ghiberti’ye verilmişti. Söz konusu bu kapılar bronzdu. Çalışmalara 23 yaşında başlayan Ghiberti, kappıları tamamladığında 70’li yaşlardaydı ve dönemin en ünlü sanatçısı Michelangelo bu kapıları “cennetin kapıları” diyerek övmüştür. Diğer yandan Muhteşem Lorenzo, Avrupa’nın ilk kütüphanesi olarak anılan San Lorenzo’yu kurar. Mediciler döneminde Floransa, tüm Avrupa’nın kültür ve sanat merkezi durumuna gelmişti. Öyle ki bu atmosferden nasiplenmek isteyen pek çok bilim insanı ve sanatçı, Floransa’ya akın etmişti. Gelgelelim her şeyin bir sonu vardı. 400 sene süren Medici egemenliği, son Grandük Gian Gastone Medici’nin 1737’de ölümü son bulur. Ancak onlardan kalan eserler halen ayakta durmakta ve milyonlarca turistin ilgisine ve övgüsne mahzar olmaktadır. Bir tarihçi olarak bilimin, sanatın ve keşfin savunucusu Medicileri saygıyla anıyorum. Yazımızın sonuna geldik sevgili Shallwe takipçileri umarım keyif almışsınızdır. Başka yazılarda görüşmek dileğiyle. Hoşça kalın…

 

Öğretmenin Günü

Yorumlar

Cevap bırakın
  1. yazı çok beğendim. bir dönem ancak bu kadar ilgi çekici olarak anlatılabilirdi. medici ailesini daha önce duymamıştım. sanat tarihi kitaplarında yer verilmemesine üzüldüm.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Yükleniyor…

0

Yorumlar

0 yorum

ogretmenin gunu

Öğretmenin Günü

wan-hu

Wàn Hǔ (萬戶): İlk Fedakar Astronot