Sağlık

Kleptomani Nedir?

Kleptomani nedir? Kleptomani çalma hastalığı olarak da bilinir. Bu bir psikolojik rahatsızlıktır ve dürtü kontrol bozukluğu sınıfına girer. Hasta ve yakınları için ciddi sonuçları olan bu hastalık ancak psikoterapi ve ilaç tedavileri ile kontrol altına alınabilir.

KLEPTOMANİ NEDİR?

Kleptomani nedir? Kleptomani, Yunanca hırsız anlamına gelen “Kleptes” kökünden gelir. Kleptomani Türkçeye “Çalma Deliliği” olarak çevrilebilir. Gerek duyulmayan maddeleri çalma dürtüsü olarak da tanımlanan kleptomani hasta tarafından genelde gizli tutulur. Yasal sorunlar yaşandığında ise hastalar psikiyatrik yardım aramaya başlarlar. 1816 yılında ilk defa literatüre giren bu hastalık, 1838 yılında Kleptomani adını almıştır.

ÇALMA HASTALIĞI NEDİR?

Kişinin gerçekten ihtiyacı olmayan ve değeri az olan eşyaları çalma dürtüsü geliştirmesi ve bu dürtülere yenilerek bunu devamlı hale getirmesi olarak anlatılabilir. Hastaların çoğu, psikiyatrik destek almaktan korkarlar ve utanırlar. Bu hastalığın kesin bir tedavisi yoktur ancak ilaç tedavisi ve psikoterapi desteği ile dürtüler kontrol edilebilir. Araştırmalara göre hırsızların %3,8 ile %10′ unun kleptoman olduğunu ortaya konmuştur. Bu oran tüm toplum içinde %0.3- 0.6’ya denk gelir. Bu hastalığa sahip olan kişilere “Kleptoman” denir. Kleptomani nedir bunun sebeplerini öğrenmek için yazımızı okumaya devam edebilirsiniz.

KLEPTOMANİNİN SEBEBİ NEDİR?

Hırsızların aksine, çalma hastalığı olan kişilerin kazanç sağlamak, cesaretlerini sınamak, intikam, dikkat çekmek, isyankarlık gibi düşünceleri yoktur. Çalma dürtüleri çok kuvvetlidir ve bu duruma bir türlü engel olamazlar. Çalma atağı kendiliğinden, düşünmeden ve başkasından yardım almadan gelir. Kleptomanlar genellikle mağazalar ya da süpermarketler gibi halka açık alanda hırsızlık yaparlar. Bazı kişiler ise arkadaş ortamlarında, davet, parti gibi sosyal etkinliklerde başkalarının eşyalarını çalabilir.

KLEPTOMANİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

  • İhtiyaç olmayan eşyaları çalma konusunda dürtüler duyma ve bu dürtülerle başa çıkamama
  • Dürtü oluştuğunda gerginlik, endişe ve uyarılma hissi duyma
  • Çalma esnasında rahatlama ve tatmin olma duygusu
  • Çaldıktan sonra kendini suçlu hissetme, kendinden nefret etme, pişmanlık, utanma ve tutuklanma korkusu yaşama
  • Dürtülerin sürekli bir hal alması

KLEPTOMANİ HASTALIĞININ ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Kleptomanlar için çaldıkları eşyaların bir değeri yoktur, hatta bunları satın alabilecek güçtedirler. Genellikle çaldıkları eşyaları kullanmazlar, saklarlar. Bazıları ise birilerine bağışlarlar ya da ailelerine ya da arkadaşlarına hediye ederler. Kimi zamanda çaldıkları yere götürüp gizlice bırakırlar. Çalma dürtüsü zaman zaman gidip gelebilir, zamanlar azalabilir ya da çoğalabilir. Kendinizde ya da yakın çevrenizde bu belirtileri ve özellikleri görüyorsanız psikolojik yardım için doktora başvurma konusunu düşünmelisiniz. Çoğu insan tutuklanacaklarını ya da hapse gideceklerini düşünerek yardım almaktan çekinir, uzman doktorlar ile hastalar arasında gizlilik ilkesi olduğunu bu noktada hatırlamak gereklidir.

KLEPTOMANİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

Bu rahatsızlığın sebebi tam olarak bilinmemektedir. Bazı araştırmalara göre; kleptomaninin kökeninde beyindeki sinir hücreleri arasındaki iletişimi sağlayan nörotransmitter adı verilen maddelerdeki değişimin yattığı söylenir. Olası nedenleri saptamak adına daha çok araştırma yapılması gereklidir. Kleptomani aşağıdaki durumlara bağlı olarak ortaya çıkabilir.

  • Serotinin sorunları : Serotonin ruh halini ve duyguları düzenlemeye yardımcı olan ve beyinde normal olarak bulunan bir nörotransmitter maddedir. Dürtü kontrol bozukluğu olan hastalarda serotoninin düşük düzeyde bulunduğu gözlemlenmiştir.
  • Bağımlılık bozuklukları:  Beyinde bulunan başka bir nörotransmitter madde ise dopamindir. Bu kişide ödül ve tatmin gibi duygulara neden olur. Bazı insanlar bu hissi tekrar yaşamak ister. Çalmak da dopamin salınımına neden olur.
  • Beynin opioid sistemi bozuklukları: Beyindeki opioid sistem dürtüleri düzenler. Bu sistemdeki olası dengesizlikler dürtülere direnmeyi zor bir hale getirir.

KLEPTOMANİ RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Kleptomani çoğunlukla gençlik yıllarında ya da erişkinlik dönemlerinde başlar, ancak yetişkinlik ya da sonraki dönemlerde de görülebilir. Kleptoman teşhisi konmuş hastaların üçte ikisi kadındır.

  • Aile öyküsü: Obsesif Kompulsif bozukluğu ya da kleptomanisi olan, alkol ya da başka bir maddeye bağımlılığı olan bir aile bireyi ya da birinci dereceden bir akrabaya sahip olmak kleptomani rahatsızlığı için bir risk faktörüdür.
  • Başka bir psikolojik rahatsızlık varlığı: Bipolar bozukluk, anksiyete bozukluğu, yeme bozukluğu, madde bağımlılığı, kişilik bozukluğu olan kişiler kleptomaniye de yatkın olurlar.

KLEPTOMANİ NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Bu rahatsızlıktan muzdarip kişi tedavi görmeye karar verirse, hem fiziksel hem de psikolojik bir takım testlere tabi tutulur. Fiziksel değerlendirme ile altta yatan ve semptomları tetikleyen tıbbi bir nedenin varlığı araştırılır. Kleptomani bazı belirti ve semptomlara göre teşhis edilir. Hastalığın teşhisi Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabı’ndaki (DSM-5) kriterler kullanılarak netleştirilir. Doktor ayrıca psikolojik yönü araştırmak için hastaya dürtüler hakkında ve bu dürtülerin neler hissettirdiği ile ilgili sorular sorabilir. Kleptomani dürtülerini tetikleyebileceği düşünülen belirli durumların listesini gözden geçirebilir. Hastaya psikolojik anketler ve öz değerlendirme formları doldurtabilir.

KLEPTOMANİ TEDAVİSİ NASIL OLUR?

Tedavi edilmediği takdirde kişinin özel hayatında ve iş hayatında ciddi sorunlara yol açabilen bir rahatsızlık olan Kleptomani kişinin yasal ve finansal anlamda zorluk çekmesine de sebep olabilir. Bu nedenle yardım almak önemlidir. Yardım almadan bu hastalıkla baş etmek neredeyse imkansızdır.

Kleptomani tedavisinde psikoterapi ve ilaç tedavisinden biri ya da her ikisi de uygulanabilir. Bunun dışından standart bir tedavi yoktur, ancak araştırmalar halen devam etmektedir. Kleptoman bir kişi için hangi tedavinin uygun olduğunu bulmak için de bu tedaviler sırayla denenebilir.

  • İLAÇ TEDAVİSİ : Psikiyatrik ilaç kullanımı ile ilgili çok az bilimsel araştırma vardır. Kleptomani için FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Bakanlığı) onaylı bir ilaç bulunmamaktadır. Ama Naltrekson (Bir opioid antagonisti olan bu bağımlılık ilacı, çalmakla ilişkili dürtü ve zevkleri azaltabilir. Antidepresanlar ( Özellikle seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) olanlar tercih edilebilir.) gibi ilaçlar uzman doktorlar tarafından reçetelendirilebilir.
  • PSİKOTERAPİ: Bilişssel davranışçı terapi olarak da bilinen psikoterapi türü, sağlıksız, olumsuz inanç ve davranışları tanımlar ve bunları tam tersine çevirmeye yardımcı olur.

Kleptomani nedir yazımdan sonra yine sağlığı ciddi derecede tehdit eden bir diğer rahatsızlık olan panik atak ile ilgili bilgi almak isterseniz aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.

Panik Atak Nedir?

İlgili Makaleler

16 Yorum

  1. Bu rahatsızlık bazı zengin insanlarda da oluyormuş.. Değişik bir durum, teşekkürler bilgiler için..

  2. Bilgilendirme yazısı için teşekkürler… İnsanların bu hastaları ayırd edebilmesini dilerim.

  3. Bu hastalık gerçektende kötü bişey Yıllar öncesi Bimde sorumluyken hemen karşı dairede çok zengin mobilyacı bi amca bizden melsem her gün fındık çalıyormuş Sonradan farkedince odaya çektiğimde bana kızım sakın kimseye söyleme elimde değil almak istiyorum demişti Bende ona bi daha yapmazsan söylemicem demiştim Artık bilmiyorum gerisini

  4. Toplumda herkeste görülebilen bir hastalık maddi durum çok iyi olsa bile kendini gösteren bir hastalık Dünya da bir cok zengin ünlü sanatçılar bile bu hastalıkla gündeme gelmislerdi

  5. Güzel bir yazı olmuş ellerinize sağlık, birçok hastalık çözülebilir yeter ki tedavi sürecine girilebilsin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu