kisiler-hukuku
in ,

Kişiler Hukuku

Kişiler Hukukuna Giriş

Medeni hukukun konuları arasında yer alan kişiler hukuku; şahsı konu alır. Türk Medeni Kanunu’ndaki yerini başlangıç hükümlerinden sonra gelen madde 8 ile 117 arasında yer alır. Hukukta hak ehliyetine sahip varlıklar kişidir. Bunlar gerçek ve tüzel kişi olarak ikiye ayrılırlar. Gerçek kişilerin konusunu insan, tüzel kişilerin ise kişi veya mal toplulukları oluşturur. Burada kişi; haklara sahip varlığı, kişilik ise hukukun konu aldığı tüm değerleri kapsar. Bu iki kavram birbiriyle birliktedir. Özel hukukta yer alan aile, eşya, borçlar hukuku gibi kavramların hiçbiri kişiler hukukundan ayrı var olamazlar. Bizatihi özel hukukun öznesi kişidir, konular kişinin tanımından ve ehliyet türlerinden itibaren devam etmektedir.

Kişiler Hukuku ve Temel İlkeleri

Temel ilkeler 1982 Anayasası’nın 10.maddesinde yer alan “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.” hükmüne dayanır. Türk Medeni Kanunu madde 8’de de bu durum haklara yansıtılmıştır. Kanun önünde hak sahibi olma açısından herkes eşittir. Kişi özgürdür, kendi kişisel alanı ve serbest karar verme yeteneği vardır. Fakat saygınlığın korunması ve herkesin eşitçe özgür davranabilmesi için bu özgürlüğe belirli sınırlamalar koyulmuştur.

Kişiliğin Başlangıcı

Kişilik doğumla başlar, ölüm veya gaiplik ile sona erer. Ölümle beraber kişilik hakları sona erer fakat diğer haklar miras yoluyla geride kalanlara geçer. Bu da artık miras hukukuna konu olmaktadır. Gaiplik; ölüm tehlikesi altında kaybolma veya uzun süre haber alınamama durumunda hakim kararıyla kişiliğin sona ermesidir. İşte bu yaşam aralığında kişilerin hakları, borçları ve fiillerini temel anlamda ayırt eden dal kişiler hukukudur.

Kişiler Hukuku Bakımından Ehliyet Kavramı

Kişiler hukukunda haklara sahip olabilme yetisine hak ehliyeti denir. Bu ehliyet genel ve eşittir, yani herkese eşit şekilde tanınmıştır. Hak ehliyetinde kişisel durumlara göre farklılıklar olabilir.

Örneğin;

  • Evlenme için önemli sebeplerde en az 16, normalde 17 yaşını doldurmuş olma şartı aranır.
  • Evli olmayan biri en az 30 yaşını doldurunca evlat edinebilir.
  • -Vasiyetname yapabilmek için en az 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
  • Ergin yani 18 yaşını doldurmuş bir birey kefil olabilir.
  • Evlilik içinde doğan çocuk babanın soyadını taşır.
  • Evlilik dışı doğan çocuk ananın mirasına doğuştan sahipken, babaya kayıt olmadan mirasından hak kazanamaz.
  • Akıl hastaları resmi sağlık kurulu raporu olmadan evlenemez. Bunun gibi birçok farklı hükümde hak ehliyeti kişilerin durumuna göre sınırlandırılmıştır. Fakat bu koşulları sağlayan herkes eşit şekilde bu hakları kullanabilirler.

Fiil ehliyeti ise; kişilerin kendi fiilleri ile hak sahibi olup borç altına girebilmesidir. Bu durum yeni hukuki durumlar yaratmaya ilişkindir.  Hak ehliyetine herkes sahipken, fiil ehliyetine herkes sahip olamaz. Fiil ehliyetinden; hukuki işlem yapabilme ve hukuka aykırı fiillerinden sorumlu olma anlaşılır. Bu ehliyet; kişinin akıl sağlığına, yaşına ve ayırt etme gücüne vb. koşullara göre değerlendirilir.

  • 18 yaşını dolduran kişilere kanuna göre ergin denir. (İstisnaları: evlenme yoluyla ya da mahkeme tarafından ergin kılınma.)
  • Ortalama zeka seviyesine sahip olma, makul hareketlerde bulunabilme, yaptıklarının sonuçlarını algılayabilme yeteneğine ayırt etme gücü denir. (Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk vb. sebeplerde ayırt etme gücü eksik ya da yoktur.)
  • Ek olarak kısıtlı olmama şartı aranır. Bu da kişinin akıl hastalığı veya zayıflığı, uyuşturucu alışkanlığı, kötü yaşam tarzı, bir yıldan fazla mahkumiyet gibi sebeplerle kanun yoluyla kısıtlanmasıdır. (Kendi isteğiyle de kısıtlanabilir.)
  • Bu koşulları tamamen sağlayan kişiler ehliyetlidir ve yaptıkları her işlemden sorumludurlar.
  • Ayırt etme gücüne sahip olmayan kişiler tam ehliyetsizdir, haksız fiillerinin sonucundan sorumlu değillerdir.
  • Ayırt etme gücüne sahip ergin olmayan kişiler ya da herhangi bir sebeple kısıtlı olanlar sınırlı ehliyetsizlerdir. Yapacakları işlemler için yasal temsilcilerin rızası gerekir.

İstanbul Sözleşmesi ve Hukuksal Yönü

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

oymyakon kasabası: dünyanın en soğuğu

Oymyakon Kasabası: Dünyanın En Soğuğu

refik-saydam-donemi

Refik Saydam Dönemi Türkiye Ekonomisi