içinde

Jet Lag Nedir?

Jet lag nedir

Jet lag nedir? Vücudumuzun iç ritmi ne zaman uyumamız ve ne zaman uyanmamız gerektiğini bize söyler. Bu iç ritm bir nevi iç saat olarak görev yapar. Bu düzen yaşadığımız bölgeye göre şekillenir. Kısa bir süre içinde bir çok saat dilimi değiştirerek seyahat etmek, bu ritmi bozar ve uyku problemleri yaratır, ayrıca bir çok geçici rahatsızlığa da sebep olabilir. Bu durum “jet lag” olarak adlandırılır. Bu kelime dilimize İngilizceden geçmiştir. Bu yazımda sizlere jet lag nedir? Belirtileri nelerdir? gibi en sık sorulara cevap olacak bilgiler sunacağım.

JET LAG NEDİR?

Sirkadiyen ritm vücudun ne zaman uyanacağı ve ne zaman uyuyacağına dair sinyal veren iç saate verilen isimdir. Sirkadiyen ritm, sadece uykuyu düzenlemekle kalmaz, gündüz ve gece üretilecek proteinleri, hormonları ve daha bir çok döngüyü kontrol eder. Bu sistemin önemi yapılan araştırmalar sonucu daha iyi anlaşılmıştır ve 2017 Nobel ödülü bu ritmin moleküler mekanizmalarını keşfeden bilim adamlarına verilmiştir. Bu iç ritm, yaşadığımız bölgenin yerel saatine göre ayarlanmıştır. Jet lag denilen rahatsızlık, kısa süre içinde farklı saat dilimlerine geçildiğinde sirkadiyen ritmin yeni saat dilimine adapte olamamaması sonucu gerçekleşir. Zaman dilimleri ne kadar fazla ise, jet lag a uğrama olasılığı yükselir.

JET LAG BELİRTİLERİ NELERDİR?

  • Uykuyla ilgili sorunlar (uyuyamama ya da uyanamama)
  • Gün içinde kendini yorgun hissetme
  • Zinde olamama
  • Dikkat dağınıklığı
  • Sindirim sistemi sorunları (ishal, kabızlık, gastrointestinal problemler)
  • Duygu durum değişiklikleri

Bu belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu yüzden bazı kişiler bu belirtilerin sadece birini yaşarken bazı kişiler ise aynı anda bir kaç belirti yaşayabilir. Jet lag belirtileri en az iki saat diliminde seyahat edildiğinde bir ya da iki gün içinde ortaya çıkar. Doğu yönünde seyahat ediyorsanız ve bir çok zaman dilimi geçtiyseniz belirtilerin ciddiyeti ve süresi daha fazla olabilir. Geçilen her zaman dilimi için iyileşmek genel olarak bir gün sürer. Yaşanan bu belirtiler geçici olsa da tatil ya da iş seyahatinde konforu önemli ölçüde azaltır.

JET LAG NEDEN OLUR?

Vücudun iç ritminin bozulmasında güneş ışığının rolü büyüktür. Bunun dışında uçakla seyahat sırasında maruz kalınan kabin basıncı ve kabin atmosferi de jet lag oluşumuna katkıda bulunur.

KİMLER JET LAG RİSKİ ALTINDADIR?

  • Çok zaman dilimi geçen kişiler
  • Doğuya seyahat edenler
  • Pilotlar, uçuş görevlileri ve sık iş sehayatine gidenler
  • İleri yaştaki kişiler

JET LAG TEHLİKELİ Mİ?

Jet lag tehlikeli değildir. Ancak jet lag yaşayan kişinin gittiği yerde motorlu taşıt kullanması gerekiyorsa dikkat dağınıklığı ve uyku sorununa bağlı olarak trafik kazası yaşaması riski vardır. Bu yüzden jet lag belirtileri geçene kadar araç kullanmaması tavsiye edilir.

JET LAG BELİRTİLERİNİ ÖNLEME YA DA ETKİLERİNİ AZALTMA YOLLARI NELERDİR?

  • Uçuş programınızı kademeli olarak ayarlamalısınız. Doğuya doğru seyahat varsa bulunduğunuz bölgeden ayrılmadan bir kaç gün önce, geceleri birer saat önce yatmayı deneyebilirsiniz. Eğer batıya doğru seyahat ediyorsanız, her gece birer saat geç yatabilirsiniz.
  • Gün ışığına uygun saatlerde dışarı çıkarak yeni konumunuza uyum sağlayabilirsiniz. Sekiz saat diliminden daha az bir mesafeye gidecekseniz ve bu gidiş batıya doğru olacaksa normal saatten daha ileri bir saate alışmak zorunda kalırsınız. Bunun için ikindi ya da akşam ışığına çıkmanız vücut ritminizi ayarlamanızı kolaylaştırır. Eğer doğuya doğru gidecekseniz sabah saatlerinde güneş ışığına çıkmak, sizin için daha erken olacak bir saat dilimine hızlı uyum sağlamanıza yardımcı olur.
  • Sekiz saat diliminden uzak mesafelere gidecekseniz vücut akşam ışığı ile gün ışığını karıştırabilir. Bunu önlemek için doğuya doğru uzun bir yolculuğun ardından, sabah güneş ışığından kaçınmak gerekir. Güneş gözlükleri kullanmak ve ilk bir kaç gün öğleden sonra geç saatlerde gün ışığına çıkmak bir çözüm olabilir.
  • Sekiz saat diliminden daha uzak bir mesafeye giderken bu gidiş batıya doğru ise yerel saate adapte olmak için ilk bir kaç gün boyunca karanlık basmadan önceki güneş ışığından kaçınmalısınız.
  • Yeni programa gitmeden önce uyum sağlamayı deneyin. Saatinizi seyahat edeceğiniz yere göre ayarlayın. Gideceğiniz yere vardığınızda ne kadar yorgun olursanız olun, oranın yerel saatinin gecesine kadar uyumayın. Yemeklerinizi de yerel yemek zamanlarına göre yiyin.
  • Su içmek çok önemlidir. Nemsiz kabin havası kurutucu bir etki yaratır. Uçuşunuzdan önce, uçuş sırasında ve sonrasında bol bol su içerek bu etkileri giderebilirsiniz. Dehidrasyon, jet laf belirtilerini kötüleştirebilir. Alkol ve kafein hem dehidrasyona neden olur hem de sirkadiyen ritm üzerinde negatif etkiler yaratır. Alkol ve kafein yerine su tercih etmelisiniz.
  • Seyahat edeceğiniz yerde vakit gece ise uçakta uyumayı deneyin. Kulak tıkaçları, kulaklıklar, göz maskeleri gürültüyü ve ışığı engeller. Böylece rahat bir uyku çekebilirsiniz.
  • Gideceğiniz yerde gündüz ise, uyuma dürtüsüne direnmeli ve uçakta uyumamalısınız.
  • Gideceğiniz yere bir kaç gün önceden gidin. Gideceğiniz yerde önemli bir toplantınız ya da efor sarfetmeniz gereken bir etkinlik varsa vücudunuza uyum sağlaması için vakit tanımadan işe başlamayın.
  • Yolculuk öncesi mutlaka dinlenin. Gitmeden önce uykusuz kalırsanız ve yolculuk öncesi aşırı yorgun olursanız jet lag belirtileri kötüleşebilir.

Jet lag’in tedavisi var mıdır?

Jet lag kendiliğinden geçtiği için tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Ancak uyku sorunları yaşayan ve jet lag etkilerini yoğun yaşayan insanlara doktor bazı ilaçlar verebilir. Ancak bu ilaçlar jet lag ın gündüz olan, dikkat eksikliği ve duygu durumu değişiklikleri üzerinde etkisi yoktur. Son yapılan araştırmalar sonucunda melatonin kullanmanın jet lag etkilerini hafifletmek adına yararlı olduğu gözlemlenmiştir. Melatonin, doğuya seyahat edilecekse yatmadan önce, batıya doğru gidilecekse gündüz saatlerinde alınmalıdır. Ancak unutulmamalıdır ki melatonin alkol ile birlikte kullanılamaz.

Jet lag nedir? yazımdan sonra aşağıdaki yazıya tıklarsanız seyahatle ilgili farklı bilgiler edinebilirsiniz.

Daha Önce Hiç Gitmediğiniz Yerlere Seyahat Ederken Bunları Yapın

Yorumlar

Cevap bırakın
  1. Son iki gün gideceğin yerin saat dilimine göre yaşamak bunun etkilerini epey azaltıyor.. Tavsiye ederim.. Diğer bilgiler de faydalı, onlar için de teşekkürler..

  2. Avustralya’dan Avrupa’ya ucup duruyorum ama hic jet lag yasasam da bu maci alicaz baska yolu yok dercesine beni yenmesine izin vermiyorum, uykusuzluktan olsem de o ulkenin saat dilimine adapte olma ve/ya gezme cabam bakidir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Yükleniyor…

0

Yorumlar

0 yorum

Bitcoin-madenciligi-nedir

Bitcoin Madenciliği Nedir?

para biriktirmek

Para Biriktirmek İçin Neler Yapabilirsiniz?