SON DAKİKA

Enes Nilüfer’den İran Gezi Notları

cool

22 Ağustos 2018'de eklendi

Enes Nilüfer’den İran Gezi Notları

Shall We? ailesininden, değerli dostumuz Enes Nilüfer tarafından kaleme alınan İran gezi notları haberimizde.

İşte İran gezi notları

Türkiye’de yazılan ülke tanıtıcı yazılar içerisinde belli belirsiz bir tuzak barındırır. Yabancı bir ülke tanıtmak zaten kavram itibariyle mevcut yaşanılan ülkeyle bir kıyaslama olabilir. İran’a gitmeden gezgin, stratejist, ekonomistlerin kaleminden çıkma birçok yazı okudum. Fakat İran tanıtım yazılarında, bazen kitaplarında kıyısından bile olsa yazarın siyasi görüşünü istemeden sezinledim. Türkiye’deki güncel politik olaylara verdiği tepkiyi yazının bir yerine sindirmişlerdi. Fazla övgü veya yergi ile Türkiye kamuoyuna acemice mesaj vermeye çalışırken İran tanıtımını olması gereken yerden uzaklaştırmışlardı.

Bu yazıyı yazarken herhangi bir referans kitapta bulunabilecek bilgilerle İran tanıtımı yapmamaya özen göstereceğim. Belli kıyaslamalara girersem de ülkemizdeki vaziyetin daha üstün veya daha altta olduğunu söylemeden saf tespitleri iletmeye çalışacağım. Bunları madde madde sıralarken de birinin birinden daha önemli olduğunu düşünmemenizi isterim. Bunlar genel bir manzaraya bakarken gözüme çarpanlardı.

Kısa kısa…

Sigara çok az kullanılıyor. Mola yerinde şehirlerarası bir otobüsten inince sigara içen az insana rastlıyorsunuz. Kültürel olarak yerleşmemiş.

Sokaklarda, bahçelerde; izmarit, pet şişe, çekirdek kabuğu gibi çöpler olmuyor. Umumi tuvaletler ücretsiz olmasına rağmen çok temiz.

İran bütünüyle bir bahçe ve su medeniyeti. Suların çöllere taşınması için yapılmış hidrolik icatlardan bazıları hala kullanılıyor. Turistik olsun olmasın her yerde su sebilleri var. Buz gibi suyu ücretsiz içebiliyorsunuz.

İran gezi notları

İnsanlar çok gülmüyor ve mutsuz. Ekonomik etkenlerle birlikte burada halkın özgürlük talepleriyle devletin sundukları arasında ciddi bir uçurumdan bahsedebiliriz.

Gençler çok iyi yetişmiş. Türkçe dahil birkaç yabancı dil bilip uluslararası geçerliği olan mesleklerde uzmanlaşmışlar. Dünyadaki gelişmeleri çok yakından takip ediyorlar. Birkaç yerde Türkiye’deki bazı olayların detaylarına bizden daha fazla hakim olduklarını şaşkınlıkla gördük.

İran’da gezip insanlarla konuşuyorsanız her an bir duyguya hazırlıklı olmanız gerekir. Şaşkınlık. Çünkü uluslararası medyada ve maalesef bizim medyamızda tanıtılan İran’la gerçek İran’ın pek de bir ilgisi yok.

İran gezi notları

İran’da birçok şehirde Türkçe günlük sokak dili. Nüfusun kaçta kaçının Azerbaycan Türkü olduğu yönünde net rakamlar olsa da güvenilirliği tartışmalı. Zira orada anadili Türkçe olanların nüfusun çoğunluğunu oluşturduklarına dair kanaatleri kuvvetli.

Ekonomik sıkıntı, uzun yıllar süren ambargolar, hukuki denetimden uzak bir merkezi devlet yönetimi, Amerikan saldırıları ile İran parasının diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesi halkı yoksullaştırıyor.

Otobanlar ücretsiz, benzin ucuz…

Yerli otomobiller her şehirde en yaygın biçimde kullanılıyor. Peugeot gibi bazı Avrupalı markaların İran üretimleri mevcut. Araçların malzeme kaliteleri ortalama araçlarda olduğu kadar. Bununla birlikte konu dışı olsa da belirtmeden geçemeyeceğim. Avrupa ülkelerinin birçoğunda da Türkiye’deki kadar lüks araç kullanılmıyor. Benzin çok ucuz, mazotlu otomobil kullanılmıyor, otobanlar ücretsiz.

 

Dükkanlar çok geç açılıp erken kapanıyor. Cuma resmi tatil. Esnaflık sanıyorum sadece Türkiye’de bu kadar önemli bir gelenek haline gelip kavramlaşmış.

Hayatınızda görebileceğiniz en büyük misafirperverlikleri burada yaşayabilirsiniz. İnsanlar sizi evinde misafir etmek veya yemek yedirmek için yarışa giriyorlar. Tabi Türk olmanın halk üzerindeki olumlu etkisini de yadsımıyorum.

İran halkı modern bir halk. Devletin yasayla koyduğu islami örtünme zorunluluğunu yarım şal modeli ile aşmış olmalarına rağmen es kaza bu zorunluluk ortadan kalkarsa doğumuzda adeta Fransa’nın sosyal yaşamına şahit olacağız. Zira gençler arasında dindarlık az iken, ateizm popüler.

İran gezi notları

Camiler dolu olmuyor. Türkiye’deki camilerdeki doluluğun dünya görüşüne göre yetersiz veya çok fazla olduğunu düşünen biriyseniz İran sizi bu konuda şaşırtacaktır. Camiler gündüz serin bir uyku için ideal, fakat mimari açıdan önemli camilerin girişinde bilet gişeleri var. Üç namaz vakti dışında ücretsiz giriş imkansız.

Silah satın almak ve bulundurmak yasak

İran’da ruhsatlı ruhsatsız her türlü silah satın almak, bulundurmak yasak. Bıçak taşımak, kullanmasa bile bir kavgada bıçak göstermek altı ay hapis cezasıyla cezalandırılıyor. Bu da gece ve gündüz dünyanın en güvenli sokakları demek oluyor.

İran’ın dünya medyasındaki imajı olumsuz olduğu için sokaklarda tek tük turist görüyorsunuz. Onların da müzelere ve eşsiz çinilerle bezeli camilere giriş ücreti İran vatandaşlarına göre tam altı kat yüksek oluyor.

Eyaletler o bölgede yaşayan insanların ırkına göre isimlendiriliyor. Böylelikle birbiriyle pek de iyi anlaşamayan kitleler için duygusal bir bölünmüşlük söz konusu olabiliyor.

İran’da kimse trafik kurallarına uymuyor. Sinyal, geçiş üstünlüğü gibi bir uygulamaları yok. Fakat pek az kişi kornaya basıyor. Dört kez kaza tehlikesi atlatmamıza rağmen kimse birbirine bağırmadı, dönüp yoluna gitti. Hele hele birbiriyle dövüşen iki İran’lı görmedik. Bunun sebebi kavganın uygulanan bir cezasının olması.

İran gezi notları

İran’da aile yaşamı da bildiğimizin tersine. Çok eşlilik, dünya ortalamasından bile daha düşük. İran eski Pers geleneklerinin etkisinin yoğun olarak sürdüğü bir ülke. Kadına şiddet büyük cezalar ve toplumdan dışlanmayı getiriyor. Mut’a nikahının uygulanmadığını ve kendilerine iftira atıldığını savunuyorlar.

İran’da özellikle Azerbaycan Türklerinin yoğunlaştığı bölgelerde sadece Türk kanalları izleniyor. Uydular yasak olmasına rağmen bu yasak uygulanmıyor. Bizim ismini bile bilmediğimiz birçok Türk dizisini, oyuncu ve şarkıcıyı tanıyorlar. Bunun dile etkileri de farklı olmuş. Karşılaştığımız birçok kişi İstanbul Türkçesi ile konuşuyordu. Arabada yüksek sesle müzik dinleyen gençlerin de tercihi Türkçe müzik.

Dünyanın En Fakir Ülkesi Burundi

İran’da 1979 devrimi ile birlikte alkol üretimi, satışı, tüketimi yasak. Alkol kullanmak isteyenler evlerinde üretiyor. Artık bu konuda uzman olduklarını ve bir sorun olmadığını söylüyorlar. Alkollü eğlence mekanları olmadığı için bar, kulüb gibi dizayn edilmiş villa evlerdeki partiler meşhur ve polis takibinde değil.

İran’ı yöneten molla sınıfı Kum ve Meşhed gibi şehirlerde yoğun olarak bulunan medreselerde yetişiyor. Seçimler olsa da Anayasa koruyucuları konseyi vasıtasıyla tüm yürütme Şii mezhebinin 12 imam yorumundan olan mollaların kontrolünde. Bu masum imamların doğum ve ölüm günlerinde vaazlar veriliyor, halka yiyecekler dağıtılıyor.

Şairlerin en fazla değer gördüğü ülkelerden biri…

Şairlerin en fazla değer gördüğü ülkelerden biri İran’dır. Şairler için çok büyük anıt mezarlar yapılmış. O türbelerin içinde dışında insanlar toplanıp şiirler okuyup şarkılar söylüyorlar. Halka açık bahçelerde insanlar yoğun olarak satranç ve tavla oynuyor. Piknik İranlılar için çok önemli bir aile toplantısı. Bu sebeple çok kalabalık aileler çadırlar kurup buldukları her yerde piknik yapıyor. Bu pikniklerde demlenen safran çayı insanın unutamayacağı tatlardan.

İranlı gençler Atatürk’ü seviyor. Devrik lider Muhammed Rıza Pehlevi’nin babası Rıza Şah Pehlevi’yle arkadaş olduklarını ikisinin de Batılı manada mecburi modernleştirme ilkesiyle hareket ettiğini savunuyorlar. İran’da tarih 1979’dan önce ve sonra diye kesin çizgilerle ayrılmış. Rejimi savunan pek az insan var. Ayetullah Humeyni Ve şu anki İran’ın gerçek lideri Ali Hamaney hakkında konuşurken fısıltı ile bahsediyorlar. Hala ev hapsinde olan siyasiler var. Amerika’nın ekonomik saldırıları, ambargo ve Suriye savaşı ülkeyi içinden çıkılmaz buhrana sürüklemiş. Suriye Savaşı için Beşar Esad’a ciddi miktarlarda yardım gidiyor. Aynı zamanda İran tüm dünyadaki Şii toplulukların varlığı için de maddi kaynak sağlıyor. Bu etkenler de ekonomik krizi derinleştiriyor.

İran vatandaşları birçok ülke tarafından vize kısıtlamasına tabi tutuluyor. 1979 İran İslam Devrimi’nde ülkeyi terk edenlerden bazılarının döndüğünü duyuyoruz. Rejimde birçok yasak konuda esnemeler olduğunu gelecekte çok rahat olabileceklerine dair işaretler olduğunu söyleyenler de var. Tabi tüm bu siyasi yapı kanunlara saygılı yabancılar için hiçbir tehlike arz etmiyor.

Medya’da yansıyanın aksine İran’da iç karışıklık yok. Hayat pahalılığı, elektriğe gelen zamlar, enflasyon, toman’ın dolar karşısında değer kaybetmesi gibi gerekçelerle genelde çarşı esnafı öncülüğünde sokağa dökülüyorlar. Bunlar rejimi doğrudan tehdit eden olaylar değil. Rejim sinir uçlarına dokunulduğunda çok kararlı adımlar atabileceğini her noktada hissettiriyor.

Sizler de ailemizin bir parçası olmak isterseniz gruplarımıza üye olabilir, bizlere yazılarınızı yollayabilirsiniz.

Yorumlar

7
Kimler Neler Demiş?

Please Login to comment
7 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
7 Comment authors
SinemAyşeMelikeAsrınSertSenolsanbariOzlem Recent comment authors
  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
Emrecan Kurt
Editor

Cok akici, ilgi cekici bir uslupla yazmışsınız yazınızı. İran’i görme firsatini henuz bulamayanlar icin cok guzel bir – tarafsiz- onizleme olmus. Ellerinize saglik ✌

seher35arslan
Üye
seher35arslan

İnanılmaz güzel bir yazı olmuş. Soluksuz okudum kaleminize yüreğinize sağlık

Ozlem
Üye
Ozlem

Bizim duyduklarimizdan cok farkli İran anlatılmış.Eline sağlık cok güzel yazı olmuş

Senolsanbari
Üye
Senolsanbari

Sıkılmadan okudum. Güzel paylaşım olmuş teşekkürler

MelikeAsrınSert
Üye
MelikeAsrınSert

Güzel yazı olmuş kaleminize sağlık.

SİZİN İÇİN ÖNERİLİYOR

07 Ağustos 2018, 01:30

Gezgin biyeregidenadam Anlatıyor…

Bisikleti ile Güney Amerika yolculuğuna çıkmaya hazırlanan biyeregidenadam bu yolculukta desteklerinizi bekliyor! 12 yıl önce aklına koyduğu hayalini gerçekleştirmeye ramak kalan ve hayallerine adım adım yaklaşan Kenan Çelik, ki siz onu biyeregidenadam olarak tanıyorsunuz, 4 Eylül 2018 tarihinde yolculuk serüvenine başlıyor! 12 yıl önce aklıma koyduğum dünya turu projemi aralıklı olarak sürdürüyorum....

Devamını Görüntüle