Hayata DairTarih

Emine Adalet Pee: Yerli Mata Hari

Emine Adalet Pee adını bir kenara not edin kıymetli okurlar zira hiç duymaamış olsanız da kendisi ilk Türk kadın ajanımızdır. Bu nedenle tarihimiz açısından son derece önemli bir kişidir. Bu yazı vesilesiyle kendisini rahmet ve minnetle yad ediyorum. Ayrıca daha önce de verdiğim bir sözü tutuyor ve yazımı Neslihan Genç adlı üyemize ithaf ediyorum.

Emine Adalet Pee

Bilgisayarımın başına oturduğumda kara kara ne yazacağımı düşünürken yeniden casusluk olaylarına yönelmek geldi içimden. Bu nedenle de epeyce araştırma yapıp birkaç konu belirledim. Ama Emine Adalet Hanım belirlediğim konuların içerisinde bile değildi. Ne güzel rastlantı ki şans eseri ismine denk gelip yazmaya karar verdim.

Emine Adalet Pee, tarih saatinin o insan ruhundan yapılmış olan ağır kadranları 29 Şubat 1910 tarihini vurduğunda İstanbul’da dünyaya geldi. Tarihten hatırlayın o dönemler memleketin en çalkantılı, en kaotik dönemleri…

Emine Adalet Pee ve Sahne Macerası

Kendi anlattıklarına göre daha küçük yaşlarda sahne merakı başlamıştı. Dönemin sahnelerinin ünlü ismi Hazım Körmükçü (günümüzün ünlü oyuncusu Hazım Körmükçü’nün dedesi) komşusuydu onun. Zaten onun vasıtasıyla sahne heyecanı baş göstermişti. Daha 14-15 yaşlarında dans yeteneği sayesinde Anadolu’da turnelere katılmıştı. İşte bu turne sırasında Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın da karşısında dans etmiş, beğeni ve takdirini kazanmıştı. Hayatının dönüm noktasıydı. Çünkü Gazi Paşa kendisine yurtdışına gitmesini önermişti.

Avrupa’da Bir Dansöz

Yukarıda belirtmeyi unutmuşum şimdi eklersem de paragrafta bozukluk olacak. Emine Adalet Hanım asıl dans derslerini Harry Pee adlı Alman bir gençten almış, böylece Doğu’nun oryantalini Batı figürleriyle harmanlamıştı. Bununla da kalmamış bu iki genç birbirine aşık olmuştu. Hanry, Müslüman olmayı kabul etti ve Ali ismini aldı. Bu Alman genç, Emine Adalet Pee’nin yurtdışına çıkmasında en büyük rolü oynayacaktı.

Goebbels İle Bir Görüşme

Almanya’ya yerleştikten sonra dans serüveni devam eden Emine Adalet, kocasının da desteğiyle ünlü bir mekanda dans etmeye başladı. Burası, dönemin Nazi subaylarının yoğun olarak geldiği mekanlardan birisidir. E Hanry Pee’nin de bu subaylar arasında bir tanınırlığı olunca etkileşim hızla yükselmiş, Emine Adalet hızla şöhret sahibi olmuştu. Bir gün Hitler’in en yakınındaki isim olan Goebbels’in subaylarından birisi geldi. Goebbels Emine Adalet Pee’yi görmek istiyordu. Genç kadın memnuniyetle kabul etti. Goebbels ona casusluk teklif ediyordu. Plana göre dansöz sıfatıyla Amerika’ya gidecek ve Almanya lehine istihbarat çalışmaları yapacaktı. Emine Adalet Pee bir oyalama taktiği uyguladı ve bunu düşüneceğini söyledi.

Türk Casusu

Emine Adalet Pee, Goebbels’i oyalıyordu. Çünkü o, o dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Milli Amale Hizmet yani günümüz Milli İstihbarat Teşkilatı üyesiydi. Almanya’da kaldığı süre boyunca da Almanların her hareketini Türk istihbaratına bildiriyordu. 1942 yılına kadar Almanlardan elde ettiği her bilgiyi Ankara’ya büyük bir özveriyle iletmeyi başardı.

Gidiş-Dönüş

Ne var ki 1942 yılında eşi vefat edince Türkiye’ye dönüş yaptı Emine Adalet Pee. Bir süre vatanında kaldı. Ancak görev beklemez tabii ki. O da görevini ifa etmek için tekrar Almanya yoluna düştü. Bu sefer daha büyük işler yapacaktı. Zira bu kez direkt olarak Hitler ile görüşecekti. Hitler’in yakın adamlarından olan Freglayr ile tanışıklığı vardı zaten. Bu bağlantı sayesinde Hitler’e özel gösteriler yapma fırsatını da yakaladı. Haliyle daha üst düzey Nazi subaylarıyla da tanışıklığı oldu. Bu tanışıklık ona daha derin bilgilerin de kapısını araladı. 1944 yılına kadar son derece önemli bilgileri Türkiye’ye sızdırmayı başardı. Hatta o dönemde kimsenin ihtimal vermediği Hitler’in Paris’i işgal edeceği haberini de ileten oydu. Nitekim Hitler daha sonra Paris’i işgal etti.

Yurda Dönüş Serüveni ve Sinema

Emine Adalet Hanım casusluk görevini gizlediği sahnesinde devleşmiştir. Ancak 1944’te ülkesine döndükten sonra artık eskisi gibi olmamış, şöhret bir anda sönmüştü. 1944-1951 arasında 6 tane sinema filminde oynadı. Hatta Zeki Müren’i bile kendisine hayran bırakmıştı. Ancak yaşı ilerlemişti ve sahnelerde onun yaşındaki dansçılara yer yoktu.

Emine Adalet Pee ve Kimsesizliğin Acısı

Emine Adalet Hanım şöhret günlerini geride bıraktığında hayat acımasız yüzünü göstermişti. Sahneler vefasızdı. Bilrisiniz, günümüzde bile pek çok sanatçının fakirlik içerisinde öldüğüne şahit oluruz. İşte maalesef ki Emine Adalet Pee de onlardan birisi oldu. 1985 yılında kırık bir kalp, kimsesizliğin verdiği acı ve yalnızlık içerisinde Darülaceze’de hayata gözlerini yumdu. Bir kez daha onu rahmet ve saygı ile yad ediyorum. Bu arada başlıkta Yerli Mata Hari dedim. Onun da hikayesini yazdım. Buyrun link: Mata Hari: Bir Casusun Ölümle Raksı. Şimdilik Hoşça kalın…

 

Malahay

KTÜ mezunu bir tarihçi, sosyal bilimlerin en fantastik savunucusu, Shallwe içerik üreticisi...

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu