Kültür - Sanat

Arsan Dolay: Kötülüğün Efendisi

Arsan Dolay veya daha yaygın ifade edilişiyle Erlik Han Türk mitolojisinde tüm kötücül unsurların lideri olarak karşımıza çıkmaktadır. En bilindik ismi Erlik olsa da ben Arsan Dolay ismini kullanacağım çünkü fonetik anlamda kulağa daha güzel geliyor. Ayrıca Erlik ibaresinin de bir isimden ziyade bir sıfat olarak “kudretli” manasında kullanıldığı aktarılmakta incelediğim kaynakta. Peki bu hangi kaynak? Evet, bu yazımda faydalandığım kaynak kıymetli andam (anda kardeş demektir) Sinan Meriç’in tavsiyesi üzerine Abdulkadir İnan’ın Tarihte ve Bugün Şamanizm adlı kitabıdır. Şimdiden keyifli okumalar dilerim.

Arsan Dolay

Hemen her mitolojide bir iyiliği bir de kötülüğü temsil eden büyük ve kudretli güçler ve bunlara bağlı çeşitli varlıklar tasvir edilir. Her şeyin temeli de bunun üzerine oturtulur. Bu açıdan bakarsanız hemen her mitolojide olaylar farklı olsa bile temelin aynı olduğunu kolaylıkla fark edebilirsiniz. Arsan Dolay da Türk mitolojisinin en kudretli kötüsüdür.  Ancak pek çok mitten farklı olarak insan görünümünden uzak, çirkin, dizlerine kadar uzanan çatallı sakalı, simsiyah gözleri, simsiyah kaşları, upuzun saçları ve ağzından sarkan köpek dişleriyle olabildiğince çirkin tasvir edilir. Arsan Dolay, saf kötülükten meydana geldiği için iyi olan her şeye zıttır. Açgözlülüğün, hırsın, her türlü yalan ve hilenin, yıkım ve kaosun onun şahsında sembolleştiğini söyleyebiliriz.

Kötülüğün Efendisi

Arsan Dolay, yer altındaki karanlık dünyanın efendisidir. Oğulları ve kızları vardır. Oğullarının adı Karaş, Mattır, Şıngay, Kömürkan, Temir Kan, Uçar Kan, Kerey Kan’dır. Kızlarının ise adları sekiz gölü Kiştey ile Erke Solton şeklinde zikredilmektedir. Eski Şamanizm inancına göre şaman, iyilik tanrısı Ülgen’e kurban sunmak için yola çıktığında Arsan Dolay’ın kızları onu yolundan alıkoymaya çalışırmış. Eğer şaman aldanıp da bu kadın suretlerinin peşine düşerse ruhlar tarafından ağır şekilde cezalandırılırmış.

Karanlık Diyarların Efendisi

Arsan Dolay, yukarıda da belirttiğim üzere yeraltındaki karanlık dünyanın efendisidir. Geçmiş yazılarımda bahsini ettiğim alkarısı, karakoncolos, karabasan gibi tüm kötü varlıklar bu karanlık dünyanın mensubudur ki bu karanlık diyar lanetli ruhlarla doludur. Arsan Dolay’ın sarayı yeşil demirden, ocağı balçıktan, damı ise demirdendir. Bu sarayda gümüşten bir tahtta oturur. Dokuz kara boğanın çektiği bir arabası vardır. Elbette kötülerin en kötüsü olduğundan dolayı yerin en derin katında yaşamaktadır. Burada kendisine çok az parlayan bir güneş de yaratmıştır.

Arsan Dolay’ın Hapsi

Arsan Dolay en başta tanrı Ülgen katında iken yaptığı kötülükler sebebiyle kovulmuş ve yerin en derin katındaki yeşim sarayına sürgün edilmiştir. Yalnızca o değil, taifesi, çocukları ve halkı da lanetlenmiştir çünkü onlar da bizzat kötülükten beslenen varlıklar olmuştur. Bundan itibaren Arsan Dolay insanlara musallat olmaya başlamıştır. Anlatılanlara göre Arsan Dolay’ın gazabından kurtulmak için ona kanlı bir kurban verilmesi gerekirmiş. Aksi takdirde Arsan Dolay salgın hastalıklar ve çeşitli afetler çıkartıp insanları öldürürmüş. Bununla da kalmazmış. Öldürdüğü insanların ruhlarını tutsak eder ve yerin en derin yerindeki kendi sarayına hapsedermiş. Artık çaldığı ruhlar kendisi için uşaklık eden lanetli ruhlar oluverirmiş.

Yazı Sonu

Türk mitolojisini tanıtmaya devam ediyorum kıymetli takipçiler. İlerleyen bölümlerde diğer tanrısal anlatıları da ekleyeceğim. Daha sonra da belki farklı mitlere giril yaparım şu an bilmiyorum. Umarım keyif almışsınızdır. Başka yazılarda görüşmek dileğiyle hepiniz hoşça kalın.

 

Karabasan: Kötülük Taifesi

Malahay

KTÜ mezunu bir tarihçi, sosyal bilimlerin en fantastik savunucusu, Shallwe içerik üreticisi...

İlgili Makaleler

4 Yorum

    1. Kötülüğün efendisi olmak.. içerik baslı basına dikkat cekici.. Hapis bölümü ilginç geldi kanlı bir kurban verilmesi yönünden.. Emeginize saglık

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu