Sağlık

ALS Hastalığı Nedir?

ALS hastalığı nedir? Amyotrofik lateral skleroz ya da kısaca ALS , istemli kas hareketinin kontrolünden sorumlu sinir hücrelerinin hasarından kaynaklanır. Nadir görülen bir nörolojik hastalıktır.

ALS HASTALIĞI NEDİR?

İstemli kaslar yürüme, konuşma, çiğneme gibi hareketlerin yapılmasını sağlar. ALS hastası olan bir bireyin istemli kas hareketlerini gerçekleştirmesi zorlaşır. ALS hastalığı ilerler ve belirtiler zamanla kötüleşir. Günümüzde, araştırmalar hala devam etse de, ALS hastalığının ilerleyişini durdurmak ya da tam tedavisini sağlamak mümkün değildir.

ALS HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?

ALS hastalığının başlangıç belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir. Bir kişi kalem ya da kahve fincanını tutmakta zorlanırken, bir diğer kişi konuşma ile ilgili sorun yaşayabilir. ALS tipik olarak kademeli bir şekilde ilerler. Hastalığın ilerleyişi de değişkenlik gösterir. ALS hastalarında ortalama hayatta kalma zamanı 3-5 yıldır. Ancak bir çok hasta 10 ya da daha fazla yıl yaşamını sürdürebilir.

ALS HASTALIĞI ERKEN BELİRTİLERİ NELERDİR?

  • Yürüme sırasında tökezleme
  • Eşyaları taşırken zorluk yaşamak
  • Konuşmanın bozulması
  • Yutma sorunları
  • Kaslarda kramplar ve sertlikler olması
  • Başı dik tutmada güçlük

ALS hastalığı başlangıç safhasında sadece bir elde etkili olabilir veya sadece bir bacakta sorun yaratabilir. Bu da düz bir çizgide yürümeyi zor hale getirir. Zaman içinde kontrol ettiğiniz kasların neredeyse tamamı hastalıktan etkilenir. Kalp ve mesane kasları ve bazı organlar sağlıklı kalır. ALS kötüleştikçe, daha fazla kasta belirtiler görülmeye başlar. 

ALS HASTALIĞININ İLERİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

ALS ilk başlarda sadece bir eli etkileyebilir. Ya da sadece bir bacağınızda sorun yaşayabilirsiniz, bu da düz bir çizgide yürümeyi zorlaştırır. Zamanla, kontrol ettiğiniz kasların neredeyse tamamı hastalıktan etkisine girer. Kalp ve mesane kasları gibi bazı organlar ise tamamen sağlıklı kalır.

  • Kaslarda ileri derecede güçsüzlük olması
  • Kas kütlesinde azalma olması
  • Çiğneme ve yutma sorunlarında artış olması

ALS HASTALIĞI NEDENLERİ NELERDİR?

ALS hastalarının %5-%10’u kalıtım yoluyla ebeveynlerinden bu hastalığı almıştır. Diğer vakaların ise bilinen bir nedeni henüz bulunmamıştır. Bu grup hastalardaki bazı nedenler şunlar olabilir.

  • GEN MUTASYONU

Bazı genetik mutasyonlar kalıtsal olmayan ALS’ye neden olabilir. Kalıtsal olmayan bu formda belirtiler kalıtsal olan form ile neredeyse aynıdır.

  • KİMYASAL DENGESİZLİK

ALS hastalarında beyinde bulunan ve kimyasal mesaj taşıma görevini gören glutamat seviyesinde yükseklik görülmektedir. Aşırı glutamatin sinir hücrelerinde hasara neden olmaktadır.

  • DÜZENSİZ BAĞIŞIKLIK YANITI

Bazen bir kişinin bağışıklık sistemi, vücudunun normal hücrelerine saldırarak sinir hücrelerinin ölümüne sebep olabilir.

  • ANORMAL PROTEİN BİRİKİMİ

Sinir hücreleri içindeki bazı proteinlerin anormal formları hücre içinde birikerek hücrelere zarar verir.

ALS NASIL TEŞHİS EDİLİR?

ALS hastalığının erken teşhis edilmesi zordur. Belirtiler bazı başka nörolojik hastalıklarla benzerlik gösterebilir. Bunu anlayabilmek için EMG, sinir iletim çalışması, MRG, kan-idrar testleri, belden girerek omurilikten sıvı alma işlemi ve kas biyopsisi gibi testler uygulanır.

ALS Hastası Engin Türkel’i Ziyaret Ettik

ALS TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

ALS hastalığı için uygulanan tedaviler hastalığın yarattığı hasarı düzeltemez ancak belirtilerin ilerlemesini yavaşlatarak komplikasyonları önleyebilir. Ayrıca hasta daha rahat ve bağımsız hale gelebilir. ALS hastalığının tedavisi için bir çok alanda eğitim almış bir doktor ve sağlık ekibine ihtiyaç vardır. Bu ALS hastası bir kişinin yaşam süresini uzatıp yaşam kalitesini arttırabilir. Tedavide bazı ilaçlara ek olarak fizik tedavi ve rehabilitasyon, konuşma terapisi, beslenme takviyeleri ve psikolojik-sosyal destek tedavileri de kullanılır.

ALS hastalığının tedavisi için FDA onaylı Riluzole ve Edaravone adlı iki ilaç kullanılır. Riluzole, ALS’li bazı kişilerde beyindeki seviyesi yüksek glutamat kimyasalının seviyesini azaltarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. Bu ilaç bir haptır ve ağızdan alınır. Edaravone, hastaya damar yoluyla verilebilir ancak ciddi yan etkileri de olabilmektedir. Bu iki ilaç dışında kas krampları, kabızlık, yorgunluk, aşırı tükürük salgısı, uyku problemleri ve depresyon gibi diğer belirtileri azaltmak için doktor farklı ilaçlar da önerebilmektedir.

ALS hastalığı nedir? yazımdan sonra yine bir beyin hasarı nedeniyle oluşan serebral palsi ile ilgili bilgi almak için aşağıdaki yazımı okuyabilirsiniz.

Serebral Palsi Nedir?

İlgili Makaleler

6 Yorum

  1. Ufak bilgim vardı ama bu yazıyla bilgim arttı. Sağlık yazılarını çok seviyorum. Özellikle takip ediyorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu