Hayata Dair

Alışveriş Bağımlılığı Nedir?

Bu zorlu günlerde bir çoğumuz dışarıya çıkarak özgürce alışveriş yapmayı özledik. Bu noktada alışveriş tutkumuz için online alışveriş siteleri imdadımıza yetişiyor. Ancak alışverişe duyduğumuz bu özlem acaba bizim bağımlı olduğumuzun bir işareti olabilir mi? sorusunu sormak gerekli. Alışveriş bağımlılığı nedir? Alışveriş bağımlısı mısınız? hadi gelin birlikte bu sorulara cevap bulalım.

ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞI NEDİR?

Alışveriş bağımlılığı genelde, takıntılı tüketim hali ve kontrolsüz satın alma gibi isimlerle de anılır. Emil Kreapelin tarafından “oniomania” terimi ile psikoloji literatürüne eklenmiştir. American Psychiatric Association’ın Ruhsal Bozuklukları tanımladığı kitap olan DSM IV-TR- Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı’na göre, Kompulsif Satın Alma Bozukluğu bir sınıfa aittir. Bu sınıf da Dürtü Kontrol Bozukluklarıdır.

Alışveriş davranışını bir problem olarak görebilmek için, aile, sosyal ve meslek hayatındaki sonuçlarına, harcanan zamana, yarattığı ekonomik durumlara, alışveriş öncesi ve sonrasındaki duygu durumlarına bakmak gerekir. Bu noktalarda olumsuzluklar göze çarparsa orada bir sorun var demektir. Bu davranışta dikkat edilmesi gereken, satın alınan eşya değil, o eşyayı satın alırken duyulan hazdır. Yapılan çalışmalara göre toplumdaki 100 kişiden 5’inde gördüğümüz kompulsif satın alma davranışı kadınlarda erkeklere oranla daha güçlü duygusal ve sembolik bir rol oynamaktadır. Alışveriş çılgınlığının başladığı ilk zamanlar genellikle çekirdek ailemizden ayrılıp kendi ayaklarımızın üzerinde durmaya başlayarak para kazandığımız, kendi kredi kartımıza sahip olduğumuz yıllar.

EN ÇOK NE SATIN ALIYORUZ?

ABD’de 46 katılımcı ile yapılan bir çalışma, insanların satın alma işlemi öncesindeki duygularının çoğunlukla mutsuzluk ya da yalnızlık hissi olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, alışveriş yaparken kendilerini daha iyi hissettiklerini, yeni bir şey edinmekten mutluluk duyduklarını ve bir güç duygusu kazandıklarını söylemişlerdir. Bu araştırmaya katılan kişilerin yarısına yakını, öğleden sonra saatlerinin alışveriş için en uygun zamanlar olduğunu söylemiştir. Satın aldıkları ürün kategorileri değerlendirildiğinde genellikle kıyafet, ayakkabı, müzik albümü ve mücevher olduğu görülmektedir.

HİSSETTİKLERİ MUTLULUK UZUN SÜRMÜYOR

Satın alma sürecinde hissedilen mutluluk ve güç duyguları ne yazık ki geçici olmaktadır. Bireylerden bazıları satın aldıkları ürünleri utandıkları ve suçluluk duydukları için sakladıklarını belirtmiştir.

ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞININ NEDENLERİ NELERDİR?

Nörobiyolojik, sosyo-kültürel ve bilişsel-davranışçı açıklamalar alışveriş bağımlılığının nedenleri olarak sıralanır. Bağımlılık davranışının nörobiyolojisi üzerine yapılan çalışmalarda, bağımlı kişilerde seratonin, dopamin ve kortizol seviyelerinde değişmeler ve bozulmalar görülmüştür.

Neden olan sosyo-kültürel faktörler arasında, kredi kartlarına erişimin kolay hale gelmesi, medya ve TV sektöründe reklamların artması gelir. Bu nedenlerle alışveriş bağımlılığının, daha çok, yüksek gelirli ülkelerde görülmesi de daha anlaşılabilirdir. Aile bağlarındaki parçalanma ve birlik duygusunun azalması, yalnızlığın günbegün artması ve geçici olumsuz izolasyon duyguları insanları farklı şekillerde bağımlı olmaya itiyor.

Bilişsel davranış teorisine göre ise, erken çocukluk deneyimleri, mevcut duygusal sorunlar, dışsal uyaranlar, satın alma sonrası deneyimlenen duygusal süreçler, davranışsal ve ekonomik faktörler belirleyici unsurlardır.

ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞI TEDAVİSİ EDİLEBİLİR Mİ?

Bu alandaki araştırmalar ve çalışmalar yetersizdir. Bağımlılık davranışının gelişmesi ise bir çok nedene bağlıdır.Tedavisinde tek bir yöntemin etkisi olması zordur ama farmakolojik etkinliği olan bazı tedaviler bulunmaktadır. Psikoterapi, grup psikoterapisi gibi klinik çalışmalar mümkün olabilir. Kompulsif satın almanın aile ve ilişkiler üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, aile danışmanlığı almak da çözüm olabilir.

Akıllıca Alışveriş Yapmanın Yolları

İlgili Makaleler

10 Yorum

  1. Son günlerde insanların hunharca alışveriş ettiklerini gördükten sonra alışverişten nefret ettim

  2. Bağımlımıyım bilmem ama alışveriş yaparken kendimi aşırı mutlu hissediyorum. Umarım yakın zamanda yine yapabiliriz

  3. Hiç boyle olmadım her zaman Bi kontrolum vardır.. Ama cevremde bu tip insanlar cok fazla acıkcası onları bu habere yönlendiricem özelikle son bölüm en azından cözüm olabilir.

  4. Bir süre sanırım ben de bağımlıydım internet alışverişine. Fakat istediğim ürünleri bütçeye uyum konusunda gerçekçi davranarak sepete atıp sonra almayarak bu istediğimi kırdığımı farkettim. Bir süre böyle devam etti. İlginç ama bıraktım artık sıkılıyorum bile.

  5. Bu pek benlik bir durum değil açıkçası zira bir şeye ihtiyacım yoksa boşu boşuna para vermem ki eğer ihtiyacım varsa da tüm alternatiflerini değerlendirir öyle alırım…

  6. Bağımlı olduğumu söyleyemem. İhtiyacım ne ise onu alırım ve alışverişim orada biter.

  7. Son bir kaç yıldır düşünerek alışveriş yapıyorum gerçekten ihtiyacım varmı diye Sorguluyorum ☺️

  8. Şüphesiz ki herkes alışveriş yaparken kendini mutlu hissediyordur.Neden böyle hissettiğimizin cevaplarını bir güzel vermiş yazı :)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu