içinde

BayıldımBayıldım

1 Mayıs İşçi Bayramı Nedir? İşçi Bayramı Nasıl Başladı

1 mayıs işçi bayramı nedir

Her yıl 1 Mayıs günü dünyada ve Türkiye’de işçi bayramı kutlanıyor. Dünyada yaklaşık 130, Türkiye’de ise yaklaşık 110 yıldır kutlamalar sürüyor. Yüzyılı aşan tarihiyle 1 Mayıs…

1 MAYIS NASIL DOĞDU?

İşçi Bayramı’na uzanan sürecin ilk adımı 1856 yılında atıldı. Avustralya’nın Melbourne kentinde taş ve inşaat işçileri çalışma saatlerinin azaltılması için başlattığı protestolara dayanıyor. Ancak bu protestolar tarihte, ABD’nin Chicago kentinde işçilerin 1 Mayıs 1886’dan itibaren iş gününün 8 saat olması için başlattığı mücadele ile şekil alıyor. 1889’da ise Milletlerarası İşçi Kardeşliği Teşkilatı’nın Paris Kongresi’nde “işçilerin ortak bayramı” olarak kabul edilmesine kadar uzanıyor.

Amerikalı işçiler 8 saatlik iş gününü kabul ettirmek istiyorlardı. Bunun mücadelesine 1884 yılında başladılar. Chicago’da, Trade-Unions (İşçi Birliği) Kongresi yapıldı. Bu kongrede 1 Mayıs 1886’dan itibaren normal iş gününün 8 saat olarak belirlenmesini kararlaştırdı. ABD’nin büyük kentlerinde 1 Mayıs 1886 yılında beş binden fazla grev ilan edildi. Polisle grevciler arasında çatışma çıktı. Çıkan çatışmalarda dört  işçi öldü ve bir çok sayıda işçi yaralandı. Gösteriler 3 gün boyunca sürdü. Gösterilerin ardından sendika önderlerinden dört kişi idam aldı. Dört kişi de ağır hapis cezasına çarptırıldı.

Milletlerarası İşçi Kardeşliği Teşkilatı 1889 yılında Paris Kongresi yaptı. Kongrede işçilerin dayanışmaları amacıyla yılda bir günün ortak bayram ilan edilmesi kabul gördü. Amerikalı sendikacıların önerisi üzerine de o gün ”1 Mayıs” olarak belirlendi.

TÜRKİYE’DE 1 MAYIS

Dünyada İşçi Bayramı 1890’lı yıllara uzanıyor. Tarihi kaynaklara bakıldığında işçi bayramı Osmanlıda ilk kez 1911 yılında kutlandı. Türk tarihinde işçi bayramını ilk kutlayanlar Selanik’teki tütün, pamuk ve liman işçileridir. Kaynaklara göre İstanbul’da ise ilk kez 1912 yılında kutlanmıştır. Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşları’nın olması üzerine uzun süre kutlanamadı.  1 Mayıs tekrardan ilk kez 1921’de kutlandı. İstanbul işçileri, Türkiye Sosyalist Fırkasının çağrısı üzerine mayısın birinci pazar günü tatil yaptı. TSF merkezinde bayramlaşma yapıldı. Daha sonra partinin Genel Başkanı Hüseyin Hilmi Bey ve üç delege, sadrazamı ziyaret etti.

1 Mayıs 1922 yılında Ankara’da da Sovyetler Birliği ile dostluk ilişkileri çerçevesinde işçi bayramı kutlandı. 1 Mayıs 1923’te de ilk kez “resmi” olarak adlandırıldı. O yıl resmi olarak işçi bayramı kutlamaları yapıldı. Ancak, 1924 yılında “kitlesel” 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı. Ardından  1925 yılında “Takrir-i Sükun” yasası çıkarıldı. Bu  yasayla birlikte kutlamalar 1935 yılına kadar yasaklandı.

Cumhuriyet’in ilanından sonra 27 Mayıs 1935 tarihli “Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun” yayınlandı. Bu kanuna göre 1 Mayıs “Bahar Bayramı” olarak kabul edildi. Büyük ölçekli kutlamalar yaşanmadı. Türkiye’de 1 Mayıs yaklaşık 50 yıl aradan sonra tekrardan canlandı. 1975 yılında ilk açık 1 Mayıs kutlaması yapıldı. Kutlamaya İstanbul Tepebaşı’nda bir gazino ev sahipliği yaptı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyon’u (DİSK) 1976 yılında Taksim Meydanı’nda ,geniş kapsamlı bir kutlama düzenledi.

KANLI 1 MAYIS: 1977

1977 yılındaki kutlamalar, tarihe “Kanlı 1 Mayıs” olarak geçti.  Kanlı 1 Mayıs olarak adlandırılan kutlama daha sonraki yıllar için Taksim Meydanı’na özel bir anlam yükledi. Yaklaşık 500 bin kişinin katılımıyla o zamana kadarki en geniş katılımlı 1 Mayıs kutlaması  yapıldı. Şimdiki The Marmara otelinin yerinde olan Intercontinental oteli ve Sular İdaresi binasından işçilerin üzerine ateş açıldı. Çıkan arbede sonrası insanlar Kazancı Yokuşu’na doğru kaçmaya çalıştı. Bu arbede de bir çok kişi ezilerek hayatını kaybetti. Taksim Meydanı, daha sonraki yıllarda bu ölümlü kutlamalar için 1 Mayıs’ın simgesi haline geldi. Bu saldırılar hala tam olarak aydınlatılamadı. Bir çok senaryo ortaya atıldı ancak hala nedeni tam olarak bilinmiyor.

1 Mayıs 1978 yılında kutlamalar ve anma törenleri yapıldı. Ancak ertesi yıl sokağa çıkma yasağı uygulanması vardı. Buna rağmen, binlerce kişi kutlama yaptı. 1980 yılında ise sıkıyönetim nedeniyle kutlamalar yapılamadı. 1981 yılında Milli Güvenlik Konseyi, darbenin ardından 1 Mayıs İşçi Bayramı’nı resmi tatiller arasından çıkarttı.

“İLLEGAL” BAYRAM

İşçi Bayramı, 12 Eylül döneminde resmi tatil olmaktan çıkartıldıktan sonra 30 yıla yakın aradan sonra tekrardan Nisan 2009’da resmi tatil ilan edildi.  Bu 30 yıllık süreçte “illegal” olarak kutlanmaya devam eden 1 Mayıs İşçi Bayramı, Emek ve Dayanışma Günü” olarak adlandırılıyor. Bu süreç içerisinde İllegal olarak kutlanmaya çalışılan 1 Mayıs’ta her yıl büyük olaylara neden oldu.

1 MAYIS EMEK VE DAYANIŞMA GÜNÜ

2009 yılında tekrar resmi tatil olarak ilan edilen işçi bayramı 2010 yılında en geniş kapsamlı kutlamalara sahne oldu. Resmi rakamlara göre 140 bin kişi katılım sağladı.  Ancak gayriresmi rakamlara göre 500 bin kişi katılım sağlamıştır. 1 Mayıs kutlamaları Taksim Meydanı’nda olaysız bir şekilde gerçekleşti.

2013 yılına kadar yoğun güvenlik altında ve  polis gözetiminde gerçekleşmiştir. Bu kutlamalarda sadece ara sokaklarda olay çıktı. Bu çıkan olaylarda katılım da düşük seyretti. 2013 yılında Taksim Meydanı Yayalaştırma Projesi başladı. Bu nedenle Taksim Meydanı gösterilere kapatıldı ve meydana çıkmak isteyen gruplara izin verilmedi.

Sonraki yıllarda ise polisin aldığı geniş güvenlik önlemleri nedeniyle kutlamalar olaysız geçti. Valiliğin izin verdiği alanlarda 1 Mayıs kutlamaları hala devam ediyor.

Empat Nedir? Empat Olduğunuzu Nasıl Anlarsınız? 

Yorumlar

Cevap bırakın

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

    Yükleniyor…

    0

    Yorumlar

    0 yorum

    bayramda sokağa çıkma yasağı olacak mı

    Bayramda Sokağa Çıkma Yasağı Olacak mı? Dokuz Günlük Yasak. İşte Cevap.

    Rap Müzik Nedir?

    Rap Müzik Nedir?